Birçok insan mutlaka hayatında enaz bir defa uyarı ilaçlar kullanmıtır. En basitinde kullandıımız arı kesiciler bile birer uyarıcıdır. Evet etrafımızda, bulunduumuz ortamda birçok uyarıcı niteliindeki ilaçlar bulunur ama hiç biri emfetaminler kadar önemli deildir. Amfetaminler insan vücudunu çok farklı ekillerde etkiler.

Amfetamin , uyarıcı etki yaparak beynin etkinliini artırdıından insan ve hayvanlarda çou zaman doping maksadıyla kullanılan ilaçların ilk örneidir. İlk defa 1927de sentez edildi ve souk algınlıı için, bronları geniletici etkisi sebebiyle, ilaç olarak kabul edildi.

Bu etkilerinden baka, kalp atıının hızlanması, idrar torbasındaki iç büzgen kasların kasılması, gözbebei büyümesi, sempatik sinir sistemini desteklemesi gibi etkileri vardır. Merkezi sinir sistemi seviyesinde amfetaminin temel fonksiyonu uyanıklık salayan (noo-analeptik) maddelerinkiyle aynıdır. Uyku ihtiyacını azaltırken paradoksal uyku yüzdesini düürür.

Yorgunluu gidererek vücut aktifliini artırır. Ayrıca açlık hissini körelttiinden itah kesici bir madde olarak da düünülmütür. Kalbe zarar vermeleri ve bilhassa alıkanlık meydana getirebilmeleri sebebiyle, itah azaltıcı olarak kullanılmaları pek tavsiye edilmez. Amfetamin, belirli sinirsel çöküntülerin ve bir ölçüde bazı zihin bozukluklarına elik eden daha ciddi çöküntülerin belirtiye yönelik tedavisinde fayda salar. Kronik alkolizmde, hastanın alkolden kaçınmasını salamak üzere psikolojik telkine yardımcı olan ilaçlardan biridir.

İstenmeyen yan etkilerinden bazıları aırı uyarılmadır. Buna ilaveten uykusuzluk, sinirlilik, kusma ve ishal gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Hatta yüksek dozlar uur kaybı veya ölüme de götürebilir. Tıbbi kullanım maksadından saptırılarak kimi spor karılamalarından ve zihinsel çalımalar sırasında doping etkisi salamak maksadıyla alınan amfetaminler, günümüzdeki uyuturucu maddeler arasında önemli bir yer tutar. Bu durumda dier uyuturucularla, özellikle barbitüriklerle beraber kullanılır.

Ya damardan ırınga ile enjekte edilir veya aız yoluyla damla eklinde alınır. Amfetamin, kimyasal olarak rasemik fenil izopropil amin olarak bilinir ve C9H13N formülüne sahiptir. Saf haldeyken renksiz, uçucu bir sıvıdır. Aır bir kokusu ve yakıcı bir tadı vardır. Tıpta umumiyetle sülfat veya fosfat bileii halinde kullanılır. Sülfat bileii benzedrine adıyla piyasaya sürülmütür. Dexedrine adıyla piyasaya çıkarılmı olan dekstroamfetamin ise, amfetaminin iki gotik izomeri içinde en etkili olanıdır. Amfetamin grubundan öbür ilaçlar arasında, metafetamin ve benzfetamin de sayılabilir.
Kaynak:www.uzmanportal.com