7 Nisan 1921de İstanbulda dünyaya gelen Feza Gürsey, tıp doktoru bir baba ve kimyacı bilimkadını bir annenin sıradıı çocuudur.

Aydın bir çevrede yetimeye balayan Gürsey 1940 yılında Galatsaray Lisesini bitirdi. 1944 yılında ise İstanbul niversitesi Fen Fakültesi matematik-fizik dalından mezun oldu. Yine İstanbul niversitesinde asistanlık yaptıı dönemde açı¤¤¤ sınavı kazanarak İngilterede bulunan Imperial Collegee gönderildi ve burada doktorasını tamamladı. 1953 yılında İstanbul niversitesinden doçent ünvanı alan Feza Gürsey 1957-1961 yılları arasında aratırmalarına Brookhaven Ulusal Laboratuvarında, Princetonda İleri Aratırma Enstitüsünde ve Columbia niversitesinde devam etti.

Bu dönemde Nobel Fizik dülü sahibi Wolfgang Pauli ile, atom bombasının babası olarak bilinen J.R: Oppenheimer ile, yine Nobel düllü fizikçiler olan E. Wigner, T.D. Lee ve C.N. Yang ile tanıma ve çalıma imkanı buldu. 1961 yılında İse ODTU nun teklif ettii profesörlüü kabul ederek yurda döndü ve ODTUde fizik alanında ders vermeye baladı. 1965 yılında ise Yale niversitesinde de görev almaya baladı. Böylelikle hem ODTU hem de Yalede ders vermeye baladı. 1974de ise ODTU yönetimi ile arasında çıkan itilaf sonucu görevini sadece Yalede sürdürmeye devam etti. 1992 yılında hayata veda eden Gürsey Türkiyenin yetitirmi olduu en önemli bilimadamlarından ve deerlerinden biridir.

alıma ve dülleri:

Feza Gürsey 1968de TUBİTAK, 1977de Oppenheimer, 1981de Newyork Akademisi Morrison ödüllerini, 1979da Einstein madalyası, 1987de Wigner madalyası kazandı. 1960lı yıllarda Kiral Bakıım kuralını ortaya koyarak uzay-zaman bakıım çalımalarına önemli katkı salamıtır. M. Günaydın ile birlikte yürüttüü çalımaları (1974-1976) sonucu bileik bir E6 grubunun içerdii oktonyon cebirinin renk dinamii ile ilgisi olduunu kanıtladı. nemli eseri, Group theoretical concept and methods in elementary particle physicsdir.

KAYNAK II

Feza GRSEY; 07 nisan 1921de doar ve çocukluunun çounu İstanbulda Anadolu Hisarında geçirir. Eitimini üzerinde ailesi çok titizlikle durdu ve iyi yetimesi için ellerinden yaptılar. Babası çok önemli bir bilim adamı, annesi Remziye Hisar hanımda çok akıllı ve üretken bir kiiydi.

Feza GRSEY Galatasaray lisesinde örenim gördü. ok baarılı bir örenci sayılmazdı. Derslerini sessizce dinler, ara sıra notlar alırdı. Sınav zamanında da arkadaları sürekli ders çalıırken o baka konularla ilgilenirdi. 1940 yılında liseyi bitirdi. 1944 yılında da İstanbul Fen Fakültesi MatematikFizik bölümünü bitirir.M.E.B. tarafından yapı¤¤¤ sınavı kazanarak İngilterede doktora yapma imkanını elde eder.

Feza GRSEY in okul hayatı boyunca, derslere fazla ilgi göstermeyen, sanki okula isteksiz gelen biri gibi görünmesine ramen bu kadar baarılı olmasının sırrı neydi Birincisi anne ve babasının çok baarılı olması ve kendine onları örnek alması ve sürekli aratırma yapma istei ve meraklı olmasıdır. İkincisi de kiilii gerei örenme istei ve aydınlanmaya duyduu arzudur.

Feza Gürseye göre fizik, sadece Fen Bilgisinin bir dalı deildi. Hem insan ya¤¤ı için hem de örenmek için merak ettirici bir konuydu. Fizik sadece bilmekle olacak bir ey deil. Yorum yapmak, üzerinde matematiksel oynaya bilmek gerekiyor. O fizii bütün ya¤¤ına uygulamıtı. Her zaman her yerde fizik, fizikle bir bütün gibiydi.

Feza Gürsey Fizii çözmekte çok uramamıtır, o üzerine younlatıı konuyu çabucak kavrayan ve anladıını da anlatabilen birisiydi.Newton ve Marsele göre Klasik Fizik 19 Yüzyıl sonuna kadar astronomiye ve teknoloji meselelerini, karılatıımız tabiat olaylarını izah etmeye ve teknoloji meselelerini çözme gerei duyuyordu.

Sorulan sorulara cevap alınamaması istenilen sonuçların alınamaması, sarsılmaz sanı¤¤¤ Klasik Fizik Kanunlarının bir tarafta yüksek hızlarda, bir tarafta atomik mesafelerde yetersiz kalıyordu. Artık Fiziin daha çok aratırılıp daha çok örenilmesi gerekiyordu. Bununla birlikte fizikte bölümlere ayrılır, ada fizik, Modern fizik,

Modern Fizii besleyen iki kaynak vardır. Bunlar Realite ve Quantum Mekaniidir. Realivite yüksek hızda Quantum mekaniide atom aleminde Klasik Fizii tamamlar.Modern Fizii ince ve çok hassas davranarak maddenin en küçük yapı birimi olan atomu güne sistemi boyundaki mesafelerden hatta çekirdek mesafelerinden incelemeye almılardır.Elbette ana konuları bilmek çok girift tabiat olaylarını hemen anlaılır hale getirmez.

Daha derin aratırmalar sonucunda atom içerisinde bulunan nötron, plotondan daha küçük yapılı, baka momentli, baka elektrik yüklü, hepside kısa ömürlü parçacıklar çıkıyor.maddenin tam olarak ifresi çözülememitir.

İte bütün bu kainat partikülleri kainattır ki ancak dev hızlandırıcı makinelerde, aratırmacı ve meraklı olan sabırla bilim adamları tarafından salanabilir. Bu sebepten dolayıdır ki fiziin dalları olumutur.bunlar; çekirdek altı fizii, yüksek enerji fizii ve partikal(parçacık) fizii oluur.

Yüksek enerji fiziine bir ku bakıı yaparsak; uzun yıllardır verilen uralar sonunda fiziin en temelinde olutuu belirlenmektedir.Realivitenin ve Quantum mekaniinin 30 milyar elektrovoltluk enerjilerinde 10 saniyelik zaman aralıklarında bile hala geçerli olduu tespit edildi.

Her madde çeidine birde anti madde tekabül eder. Partikülle anti partikülün kütleleri aynı, yükleri ters iaretlidir. Bu kanunlar deneylerle dorulanmıtır. Bugün tanecikler arasındaki kuvvetler hakkındaki bilgimiz nedir

airler bile kendi çaplarında bilmeden fizii çözmü olabilir mi u sözle de açıkça anlaılıyor; karımda koca bir kainat yürür gibi bu sözle yaadıımız ortamın, soluduumuz havanın yani yaamda meydana gelen olaylar fizie balı gerçekleen olaylardır. Fizie doa, tabiat gibi bak da hem daha kolaylık hem de daha anlaılırlık getiriyor.

Feza Gürsey de fizii doa olarak gördüünden hem daha kolay anlar ve baarılı olurdu, hem de daha kuvvetli bir anlatım kazanırdı.Karısındaki fizikle ilgili bilgisi olmasa bile, o anlattıı konuyu anlardı, hem de hiç sıkılmadan ve örenme isteiyle dolu olarak.

Gerek dalındaki baarılarından gerekse bilgisinden ve deneyiminden dolayı 1950 yılında doçentlik unvanı aldı. retim yelii süresince Türk Bilim Tarihinin ilk ve son teorik Fizik kürsüsünün temelini oluturan iki öretim üyesinden birisidir.

Fizikten bildiimiz kuvvetli bir yer çekim kuvveti var. Bunun yanı sıra elektromanyetik kuvvetler mevcut. Bunlar uzun menzilli yani uzaktan tesir eden kuvvetlerdir. Partikül fizii bize iki çeit kuvvet daha kazandırmı oluyor. Kısa menzilli kuvvetler birbirine yaklaırsa etki edebilir. ekirdek kararlı halde olmasını salayan iddetli kuvvetler oluur.

ekirdein yapı biriminde proton ve nötron bulunur. evresinde de elektronlar bulunur. Nötr haldeki bir çekirdek elektron alı veriinde bulunmaz. Eer elektron fazla yada yetersiz gelirse, elektron alı veriinde bulunur.

Elektrik yükleri farklı olsa da kütleleri birbirine yakın, hassaslarında benzeen aileler tekil ediyorlar. Birbirinden çok farkı olmayan geni partikül aileleri de denir. Bu konuda matematiin grup teorisi denilen dalı fizie yardımcı olur. Elektrik ve ucu iplik yükleri üçlü grup, sekizli grup olutururlar. Bu guruplandırma sonucunda da periyodik dizilim oluur. Buda kimyada yarar salar.

Bütün olaylar birbiriyle balantı içindedir. Bir konuyu aratırırken fizikten, kimyadan, tarihten hatta corafyadan yaralanılır.

Normal yaantımızda bile fizikle veya dier dallarla içice yaıyoruz. Bu konuyu ayna kırıldıı zaman görüntünün, bazen kırıklı bazen pürüzlü olduunu görüyoruz. Bu konuyu uzman bir fizikçide deneyler ve gözlemlerle inceler ve açısını ve kırılma açısını aratırır.

Bu yüzden de ecirlerin sorduu soruları bilim adamları sorar; kim kırdı bu aynaları aratırırlar ve görürler ki aynanın kırık olduu yok gelme açısı ve geri gitme açısının ve girdii ortamının kırıcılık miktarından kaynaklanır.

Fizik ilgilendii konu ve anlatılı tarzı bakımından biraz ürkütücü gelebilir. Biz de fizii Feza Gürsey gibi bir doa olayı gibi karılarsak anlamamızda, örenmemizde kolay olur. Feza Gürsey fizii o kadar benimsemitir ki, onunla bir bütün olmutur. Bu yüzden fizik tarihinde çok yükselmi ve bir çok ünlü bilim adamlarıyla birlikte çalıır. nlü bilim adamlarının vermi olduu konferanslarda yer alır ve söz hakkı ona da verilir. O da gerek yabancı dinleyiciler gerekse yabancı bilim adamları tarafından tek bir kelimesi kaçırılmadan dinlenirdi. Bildiklerini çok iyi bir ekilde yansıtırdı.

DLLERİ

*1969 Tübitak Bilim dülü

* 1977 S.Glashow ile birlikte J.R.Oppen Heimer dülü

* 1981 College de Francede konuk prof. Ve Collegede France Madalyası

* 1984 İtalya Cumhuriyetince verilen Commedotore unvanı

* 1986 Romada Konuk Profesörlük ödülü

*1989 Türk Amerikan Bilimcileri ve Mühendisleri Derneinin Seçkin Bilimci dülü

* 1990 Galatasaray Vakfı Madalyası