Sorumluluk kısaca, “”Bireyin uyum salaması, üzerine düen görevleri yerine getirmesi ve kendine ait bir olayın bakaları üzerindeki etkilerinin sonuçlarını üstlenmesi, bakalarının haklarına saygı göstermesi ve kendi davranıının sonuçlarına sahip çıkabilmesi”” olarak tanımlanmaktadır.

Sorumluluk sahibi çocuklar;

Kendi kararlarını verebilen, karar alırken ellerindeki kaynakları kullanabilen, deer yargılarını gözeten, baımsız davranabilen, kendine güvenli, bakalarının haklarını çinemeden kendi ihtiyaçlarının karılayabilen çocuklardır. Yaptıı ii sonuna kadar götüren ve yapmakta olduu bir davranıın olası sonuçlarına katlanmayı göze alan çocua sorumlu çocuk olarak bakabiliriz.

SORUMLULUK DUYGUSUNUN GELİİMİ

Sorumluluu örenmek de tıpkı dier becerileri örenmek gibidir. ocuk ne kadar çok denerse bu konuda o kadar çok baarılı olur. ocuun kendi kendini yöneten, yüksek benlik saygısına sahip, doyumlu bir birey olarak gelimesi, büyük ölçüde ona salanan fırsatlara ve ebeveyn yaklaımına balıdır.

Koruyucu ebeveyn yaklaımı, çocuun baımsızlık ve sorumluluk hissetmesini engeller. Ebeveynler iyi niyetle yaklatıklarını düünerek çocukları için her eyi yapmaları gerektiine inanırlar ve onların bütün yaptıklarından kendilerini sorumlu hissederler. Yemeinden giyimine, ev ödevlerinden hobi ve arkada seçimlerine kadar, çocuk adına her eye karar verirler. ünkü onlara göre çocukların davranıları kendi anne babalıklarının yeterliliini yansıtır. Fakat çocuklarını bütün sonuçlardan korudukları için onların öz güvenlerini ve baımsızlıklarını yok edebilirler. Bir baka aile tutumu olan destekleyici yaklaım, çocuun sınırlar içinde karar vermesine ve bu kararların sorumluluunu taımasına olanak tanır. Bu yöntem, sorumluluk almayı içeren bir yaklaımdır. Aynı zamanda öz disiplini, yani kendi kendini yönlendirme yeteneini gelitirir. Bu tutumu benimseyen aileler, evdeki iler konusunda çocuktan yardım beklediklerini açıkça belirtirler. Böylece balangıçta çocuun acemice yapacaı bu iler, daha sonra deneyime ve sorumlulua dönüecektir. Bu nedenle iki buçuk yaından balayarak döke saça da olsa çocuun çorbasını kendi baına içmesine fırsat vermek, kendi odasında kendi yataında yatmasına ortam hazırlamak, sofra hazırlama, alıveri, araba temizlii gibi konularda onun yardımını beklemek, “”sorumluluk”” konusunda çocuu cesaretlendirici ve destekleyici bir ortam salar. Bu ortam, çocuun kendi kendine yetmesine ve kendini yönetmesine fırsat vereceinden onun kendine olan güvenini de artıracaktır.ocuunuzun öncelikle evde bazı sorumluluklar üstlenerek sorumluluk bilincinin gelimesi, onun okul ile ilgili sorumluluklarını da daha kolay üstlenmesine ve karılaabilecei sorunlarla ba edebilmesine yardımcı olacaktır. ocuun yaı ne olursa olsun sorumluluk almayı örenmenin anlamı, u üç alanda kabul edilebilir davranılar gösterebilmektir:

Kurallara uymak,
Saduyu kullanmak,
Tercihlerin ya da seçimlerin sonucuna katlanmak

Ancak sorumluluk, bakalarının söyledii her eyi yerine getirme olarak düünülmemelidir. Ebeveyninin, öretmeninin ya da çevrenizdeki herhangi birinin söylediklerini yerine getiren çocua sorumlu çocuk gözüyle bakamayız. Bu ekilde davranan çocuk, gerektiinde öncelik vermesi gereken konuların ayrımını yapamaz. rn: Ertesi gün dersi varken, arkadaı çaırdı diye gezmeye giden çocuk sorumlu deildir.

ocukta Sorumluluk Bilinci Nasıl Kazandırılır

ocuumuzdan beklentilerimizin gerçeklemesi durumuna göre onun sorumluluklarını örendiini ya da örenmediini düünürüz. Her ebeveynin farklı beklentileri olacaktır. Her çocuk aynı zamanda, aynı sorumluluu alamaz. ocukların kiilik özellikleri, fiziksel yapıları dikkate alınmalıdır. Burada önemli olan çocukların kendi iini yaparken engellenmemesidir. Koruyucu anne-babalar bebeklikten itibaren “”O yiyemez, çocuktur””, “”O giyemez çocuktur”” deyip çocuun her iini kendileri yaparlar, ilköretim çaına gelindiinde okul çantasını hazırlama ii bile annenin görevidir. Bazılarının bunu abartarak ev ödevlerini bile yaptıı görülür. Sık sık görürüz; bir soru sorulduunda çocuun yerine cevap vermeye kalkan anne-babaları. İte bu ve benzeri davranılar çocukta sorumluluk duygusu ve kiilik geliimini olumsuz etkileyen ebeveyn tutumlarıdır. Her ihtiyacı anne-baba tarafından karılanan, devamlı neyi nerede ve nasıl yapacaı kendisine hatırlatılan, yanlı yaptıında azarlanan ve kınanan çocuklar, gölge bir kiilie sahiptir. Anne babaya sormadan bir i yapmayı tercih etmezler, kendilerine güvenlerini kaybedebilirler. Karılatıkları bir problemi çözmekte güçlük çekebilirler. Böyle çocuklarda okul korkusu çok yaygındır, okula uyum salamakta zorluk çekebilirler. Duygularını, tepkilerini rahatça ifade etmesine, gerektiinde hayır demesine izin verilmeyen çocuklarda baımsız bir kiilik gelimedii için sorumluluk duygusu kazanmakta da zorlanırlar.

“”O daha çocuk, kendi baına karar veremez.”, “”Onun için doru olanı yapıyoruz.””, “”Hayır, öyle demek istemiyorsun.””, “”O zayıf alıyor, ben üzülüyorum.”” cümleleri sıklıkla kaçınılması gereken cümlelerdir. Deiik Ya Gruplarındaki ocukların Alabilecekleri Sorumluluklar

İki ve ç Ya ocuklarının Alabilecekleri Sorumluluklar

Oyuncakları toplamak ve onları yerlerine koymak,
Kitap ve dergileri gerekli yerlere koymak,
Peçete, tabak ve çatal kaıkları sofraya koymak (ama istenen biçimde olmayabilir),
Bir eyler yedikten sonra kendi kirli tabaklarını kaldırmak,
Kendisiyle ilgili bazı durumlarla ilgili seçme imkanının sunulması sonucunda karar verme yeteneinin gelimesi,
Sofranın toplanmasına yardımcı olmak,
Yardımla giyinmek ve soyunmak.

Dört Ya ocuklarının Alabilecekleri Sorumluluklar

Sofrayı kurmak,
Oyun oynadıktan sonra oyuncaklarını veya kendine ait eyaları yerlerine kaldırmak,
Oyun oynarken nerede olacaını anne babasına söylemek,
Toz alma gibi basit ev ilerinde yardımcı olmak,
Bulaık makinesinin doldurulmasına yardım etmek,
Alıveri dönüü malzemelerin yerletirilmesine yardımcı olmak,
Alıveri sırasında malzemelerin raflardan alınmasına yardımcı olmak,
Basit bazı yiyeceklerin hazırlanmasına yardım etmek.

Be Ya ocuklarının Alabilecekleri Sorumluluklar

Sofrayı, her eyi yerli yerine koyarak hazırlamak,
Yatakları düzeltmek ve odasını temizlemek,
Basit bir kahvaltıyı hazırlamak,
Yedikten sonra kirlilerini kendi baına kaldırmak,
Giyeceklerini önerileri dikkate alarak seçmek ve kendi baına giyinmek,
Kirli giyeceklerini sepete atmak,
Telefona gerektii ekilde cevap vermek,
Ayakkabılarını balamayı örenmek,
Kendi kendine hazırlanmak (saçını tarama).

SORUMLULUK KAZANDIRMADA ANNE BABAYA DEN GREVLER

ocuunuz sizinle ibirlii yapsa da yapmasa da koulsuz sevgi ve onay gösterin. ocuunuz her ne yaparsa yapsın ona deer verdiinizi ve kabul ettiinizi bilmesini salayın.
ocuunuzun size baımlı olduunu düünüyorsanız koruyucu tutumunuzu deitirin.
Sürekli sorumsuz davranan çocuklar anne babaları tarafından sorumlu davranmalarına izin verilmeyen çocuklardır.
ocuunuzun kendi davranılarının sorumluluunu almasına ve iyi gitmeyen davranılarını deitirmesine fırsat verin.
ocuunuzun yaına uygun sorumluluklar listesi hazırlayın. Sorumluluunu üstlenmek istedii ileri bu listeden seçmesine fırsat verin ve onun doru kararlar verebileceine olan güveninizi koruyun. Bu listeden seçim yapması konusunda onu zorlarsanız ya da yapacaı ileri siz seçerseniz sorumluluk duygusunu gelitirmeniz zorlaır.
Ev ile ilgili sorumlulukları çocuklarınız arasında paylatırırken adil olun. Bunun en iyi yolu ilerin sırayla yapılmasıdır.
ocuun kırıp dökmesinin ve yaadıı olumsuz deneyimlerin örenmenin gerekli artı olduunu unutmayın.
ocuunuzun yaptıı yanlı seçimlerin (hayatını tehlikeye atmadıkça) sonuçlarını yaamasına izin verin ki onlardan bazı dersler çıkarabilsin.
ocuunuza yardım edeyim derken, onun sorumluluunun gelimesini engelleyebileceinizi unutmayın. Eer iin nasıl yapılabileceini bilmiyorsa ona iin nasıl yapılacaını gösterin.
ocuunuza uygun model oluturun. ünkü sorumluluk kazandırmak istediiniz halde sizin sorumluluklarınızı yerine getirmemeniz onu olumsuz etkileyecektir. İe yaramayan davranı, inanç ve tutumlarınızı deitirmeye istekli olun.
ocuunuz sorumluluklarını yerine getirmedii zaman ne gibi ceza veya yaptırımlarla karılaabileceini söylemek yerine iini bitirdiinde onu manevi yönden destekleyerek (aferin, çok güzel oldu, teekkür ederim gibi) güven duygusunun ve sorumluluk bilincinin gelimesini salayın.

ocuunuzdan hiçbir zaman sizin kadar sorumlu olmasını beklemeyin.