Grafik tabanlı iletim sistemleri ile çalımaya baladıımızdan beri, bilgisayarımıza takılı olan belleklerden daha fazla kullanmak durumunda kalırız. Bu belleklerin bilgisayarımızda çalıması gereken dosyalar için ne kadar kullanılması gerektii konusunu çok fazla kestiremediimiz için, bu belleklerin ne kadar fazla yada ne kadar yeterli olduunu bilemiyoruz. Sistemde takılı olan ram yeterli deil ise ve çalıan programlar için ek bellek ihtiyacı doduysa, sistemimiz sabit disk alanından kullanarak kendini bilgisayarımızda takılı olan RAM”e benzetir. Bu durum bildiimiz Sanal Bellek”tir. Sanal Bellee örnek verecek olursak, sistemimizde normalde takılı olan bellek 512 MB”tır diyelim. Ama bilgisayarımızda çalıan program”a göre bu bellek yetersiz. Bilgisayarımız en düük olarak 768 MB, en yüksek olarak 1536 MB lık bir alana, sistemde çalıan ama takılı olan RAM kendisi için yetersiz olan programın çalıırkenki depolaması gereken dosyaları depolar. Bu alana disk bellei dosyası denir. Unix”teki takas dosyasına benzer bir dosyadır.
Pagefile.sys adlı disk bellei dosyasının boyutu sistemde var olan bellein 1.5 katıdır. Bir program çalıtırıldıında, çalıan tüm modülleri bellee yüklense de, programın bazı çalıtırılması gereken modülleri aynı anda CPU tarafından kullanılmaya balar. CPU”nun hemen kullanacaı modüller, sistemimizde takılı olan bellee yüklenir, daha sonra çalıtırılması gereken modüller disk üzerindeki sanal bellek”te tutulur. CPU dier modüllere ihtiyaç duydukça, gerçek bellekteki modül diske yazılır, diskteki modül bellee yüklenir. Bu deitirilme ileminden dolayı bu dosyaya takas dosyası denmitir ve bu deitirlme ileminin adı Paging veya Paging File”dır. Bilgisayar üzerinde takılı gerçek RAM miktarı ne kadar fazla ise, Windows Page-File”a o kadar az ihtiyaç duyar ve bu da sistemin çok daha hızlı çalıması demektir. ünkü disk üzerindeki Page-File”a eriim, bellek çiplerine göre çok çok yavatır.
Sistemimizdeki sanal bellek miktarına bakacak olursak, Windows bilgisayarımızdaki RAM”in miktarına göre en uygun Pagefile dosyası önerir. RAM miktarı olması gerekenden düük olduu bir sistemde, sürücümde yeterince yer var, Pagefile dosyasını yüksek bir deer olarak belirleyebilirim diye düünüyorsanız yanılıyorsunuz. ünkü Windows”u verimli olarak kullanabilmemiz için takas dosyası olan Pagefile dosyasınıni sistemdeki gerçek RAM”e göre orantılı olmalıdır. Yani anlayacaımız, sanal bellek bazı durumlarda yetersiz kalır ve sisteme  RAM takviyesi yapmak zorunda kalabiliriz.
Sanal bellek kullanımını en iyi duruma getirmek için,
1- Sanal bellek için ayrılacak alanı birçok sürücüye bölün (bu durum normalde sistemimizi kurarken  fdisk ve biçimlendirme ileminde yaptıımız HDD bölümleme ilemi ile zaten yapılmaktadır.)
2- Sanal belleimizi youn olarak çalıan sürücülerden kaldırmalıyız. Yani sanal belleimiz, sistem dosyalarının bulunduu sürücünün haricinde bir sürücüde olmalıdır.
3- Ve sanal bellek dosyamızı(Pagefile) hataya karı dayanıklı olan sürücülere (Raid 5 ve yansıtılmı bölüm gibi) koymamalıyız. Bunun nedeni verileri birden çok yere yazmak gerekecei için veri yazma hızı düebilir.
4- Aynı fiziksel disk sürücüsünde yer alan farklı bölümlere yerletirmeyin.

Bilgisayarımızdaki RAM(bellek) kullanımını en iyi duruma getirmek için, bilgisayarımızı birincil olarak sunucu ( Genelde a kullanıcılarına paylaılan kaynaklar salayan bir bilgisayar) olarak deilde i istasyonu olarak kullanmayı seçersek, programlarımız için ayrılan daha fazla bellek alanına sahip olabiliriz. Programlarımız daha hızlı çalıır ve sistem önbellek boyutumuz Windows XP ile birlikte verilen varsayılan deerine yeniden ulaır. Eer bilgisyarımızı sunucu olarak kullanacaksak veya daha büyük önbellek gerektiren programlar kullanacaksak, sistem önbellei için daha fazla bilgisyar bellei ayırabiliriz.
Aaıdaki resimde i istasyonu olarak kullanılan makinaların kullanılacak bellek için en uygun ayarlamalarını görebilirsiniz. Sunucular için en iyi performans ayarı için Sistem önbellei seçmeniz yeterli olacaktır. Ve daha sonrasında sanal bellek ayarlarının nasıl yapılacaını görebilirsiniz.


Gelimi sekmesindeki Performans bölümündeki Ayarlar dümesine tıklıyoruz gelen penceredeki

Tekrar gelimi sekmesine gelerek ilk olarak bilgisyarımızı sunucu(yani a üzerinden bilgisyarların paylaımı için kullanılacak bilgisyar) olarak mı yoksa i istasyonu olarak mı kullanacaımıza göre bellek kullanım ayarlamasını yapıyoruz. Genel olarak bilgisayarla i istasyonu olarak kullanıldıı için Programlar seçeneini seçiyoruz, eer bilgisayarımızda sistem önbelleini daha çok kullanan programlar çalıtırıyorsak ya da bilgisayarımızı sunucu olarak kullanacaksak Sistem önbellei seçeneini seçerek, Sanala bellek ayarlarının yapılacaı Deitir butonuna tıklıyoruz,

Gelen pencerede, Sanal bellek için ayarlamamız gereken balangıç boyutunu ve en büyük boyutu belirliyoruz. Yukarıdada belirttiim gibi sanal bellek dosyamızı sistem dosyalarının bulunmadıı ve çok youn olarak çalımayan sürücüye göre ayarlamamız sanal bellek kullanımının hızı açısından daha iyi olacaktır. Sistem dosyaları ve youn olarak çalıan C: sürücüsü olduu için sanal bellek dosyamızı D: sürücüsüne koyuyoruz. ncelikle Sürücü Birim Etiketi kısmından D: sürücüsünü belirleyip zel boyut kısmından Balangıç boyutunu sistemde bulunan RAM (512 MB) “e göre 1.5 katını olan 768 MB olarak ayarlıyoruz. En büyük boyut olarakta RAM “imizin 3 katı olan 1536 MB olarak ayarlıyoruz. Ve Ayarla dümesine tıklayarak verilerin aktiflemesini salıyoruz. Tamam dümesine tıklayarak yaptıımız ilemleri kaydederek çıkıyoruz. Eer Sistem yönetimli boyutu seçecek olursak sistem varsayılan olarak sanal bellek miktarını belirleyecek ve kullanacaktır. Disk bellei dosyası yok seçeneini seçmemiz durumunda sistem sanal bellei kullanmayacaktır.  Bu ilemlerin aktiflemesi için sistemimizi resetlememiz gerekecektir.