Karalar gözden kaybolduktan sonra, denizde artık deneysel kurallara dayanılarak yol bulmak ve bunu sürdürmek imkânsızdı. Bilimsel teknie ba vurmak zorunlu olmutu. Gidilecek mesafe çok uzak oldu mu, dünyanın küresel yüzeyi düz bir planda gösterilemiyordu. Bu nedenle, gemiciler son çare olarak XVI. yüzyıla kadar kullanılacak Yer yuvarlaına ba vurdular; artık geminin bulunduu yer, enlem ve boylamlara göre belirlenmekteydi.

Bunun için de X. yüzyılda Araplardan gelme usturlaplar kullanılmakta; bunlarla yıldızların yükseltisi bulunarak kabaca bir enlem-boylam tayini yapılmaktaydı. Ne var ki, boylam hesaplarında birkaç dereceye varan hatalar yapıldıından, iler karııyordu. Gemiciler, bu çocukluk çaındaki yöntemlerle kalmı olsalardı, kıyılardan uzaklamaya dünyada cesaret edemezlerdi. Ama neyse ki, ellerinde pusula vardı.

Pusula: İte bir in icadı daha! Isın sülâlesi zamanında (265-419), inliler mıknatıslı bir ine sayesinde Güneyi belirleyebiliyorlardı. İnenin bu özelliinden yararlanmak için 424te Mıknatıslı arabalar yapıldı. Bu arabalar, dikey bir eksen çevresinde dönen bir heykel taımaktaydı. Heykel, içinde gizli bulunan bir mıknatısın etkisiyle hep güneye dönük dururdu.

inlilerin kendilerine mal ettikleri bu icadın gerçek mucitleri Normanlardır. Bunlar, 874te İzlandayı fethetmiler; 932de Grönlandı kefetmiler ve 1000 yılında -yani Kolombdan be yüzyıl önce- Amerikaya ayak basmılardı. Pusulaya sahip olmasalardı, bu olaanüstü baarılara nasıl ulaabilirler, açık denizlerde binlerce millik mesafeleri nasıl aabilirler ve hareket ettikleri noktaya nasıl dönebilirlerdi

Her neyse, Fransada pusuladan ilk olarak 1200de söz edilmeye balandı. Bunu, 1207de İngiltere ve 1213te İzlanda izledi. Pusulanın ilkel bir yapısı vardı o zamanlar. İlk önemli gelimeyi gerçekletiren Pierre de Maricourt oldu (1269). İneyi bir mile geçirdikten sonra, bunu bir yanı saydam ve derecelenmi bir kutunun içine yerletirdi. Böylece gemicilerin pergeli halini alan bu gereç, artık onlara etkili bir rehber olabilecek; bilinmeyen denizlere açılmalarını ve büyük keifler çaını açmalarını salayacaktı.
Kaynak:uzmanportal.com