Boncuk, kemik, ta gibi küçük parçaların bir
ipe dizilmesi insanlık tarihi kadar eskidir. İlk insanlar avladıkları avın
parçalarını ip benzeri eylere dizer, bir sonraki avda baarı getirmesi için
üzerlerine takarlardı. Daha sonraları bu tip takılar kötülüklerden ve
dümanlardan koruması için savalarda da takılmaya balandı. Bugün bile bazı
taların özel uurlar getirdiklerine inananlar vardır.

Boncukların dini amaçla ve duaları saymada kullanılmasına ilk olarak
Hindistan’da, Hindu inanıında rastlanıyor. Tespihin ataları Hindistan’dan
douya, sonra Ortadou’ya, en sonunda da Avrupa’ya yayılıyor. Tespihin kullanı
amacı Müslümanlık, Hıristiyanlık (Katolik), Hinduizm ve Budizm’de aynı olup
hepsinde de duaları ve dualar arası bölümleri saymada kullanılır.

Tespihin İslam dünyasında ne zamandan beri kullanıldıı kesin olarak belli
deildir. Hz. Muhammed’in tespih taıdıına dair bir kayıt yoktur. Hatta belki
Osman Gazi, belki de Fatih Sultan Mehmet’de tespih kullanmadılar. Arivlerde
tespih ile ilgili bilgilere ancak 16. yüzyılın sonlarına doru rastlanmaktadır.

Ne var ki, Hz. Muhammed zamanında namaz ve dua sırasında hurma çekirdei veya
çakıl taı kullanıldıı bazı hadislerden anlaılmaktadır. İslam’da Peygamber’in
namaz kılarken sünneti olan ‘Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahüekber’
kelimelerini 33′er defa tekrarlamanın hangi tarihte balayıp, yayıldıı da
bilinmiyor.

Yüce Yaratıcı’ya 99 ayrı isim veren İslami anlayı, onu anarken, her isim için
bir iaret olmak üzere ipe dizdii bu 99 taneli eye de ‘tespih’ adını
vermitir. eitli malzemelerden yapılan tespihteki tane sayısı 33, 99, 500 veya
1000 olabilir.

500 ve 1000′lik tespihler daha ziyade tekkeler ve dergahlarda zikr için
kullanılırlardı. Tekke eyhleri, hastaları veya bir muradı olanları,
iyilemeleri veya muratlarının olması için bu tespihlerin içinden geçirirlerdi.

Tespih çekmek, tespih tanelerini birer birer iaret parmaı ile ba parmak
arasından geçirmektir. Ancak günümüzde tespihi bir oyuncak veya el alıkanlıı
olarak kullananlara, sallayarak veya çeitli figürler meydana getirerek
dolaanlara, hatta tuttukları futbol takımının renklerine göre yapılmı
tespihleri çekenlere sıkça rastlanmaktadır.

Aslında tespih çekmek din adamlarına özgü bir davranımı gibi algılanır ama
halk arasında da neredeyse bir alıkanlık haline gelmitir. Tespih çekmenin daha
çok kırsal kesimlerde yaygın olmasının nedeninin tespihin bo elleri megul
edebilme özellii olduu ileri sürülüyor. Sıcak aylan tarımsal çalıma ile
geçiren, sürekli ellerini kullanmaya alımı kiilerin kı aylarında bu boluu
tespihle doldurduklarına inanılıyor.

Günümüz biliminin tespih çekme alıkanlıına bakı açısı biraz deiik. Bilim
insanları, beynimizin, çalıma yaamının güçlükleriyle, sorunlar, endieler ve
korkularla sürekli baskı altında tutulduunu, bunun sonucunda sinir hücrelerinin
aırı yorulup yıprandıını ve beynimizi rahatlatmak, onu özgür bırakmak,
dikkatimizi baka tarafa yöneltmek için tespih çekmenin çok etkili ve faydalı
olduunu söylüyorlar.