Kalp hastalıkları, dünyanın en önemli salık sorunlarından biri. Aratırmalar gösteriyor ki, tüm dünyada her yıl 17 milyon, ülkemizde ise 160 bin kii hayatını kalp ve damar hastalıkları nedeniyle kaybediyor.

İte bu aratırma sonuçlar dünyada olduu gibi ülkemizde de kalp hastalıından kaynaklanan ölümlerin, tüm ölüm nedenleri arasında ilk sırada olduunu gösteriyor. Acıbadem Maslak Hastanesi’nden Kardiyoloji Uzmanı Doç Dr. Ahmet Akyol, düzenli olarak yapılan kardiyolojik check-up ile kalp damar hastalıına zemin hazırlayan risk faktörlerinin belirlenebildiini veya hastalık erken dönemde tehis edilebildiini söylüyor.

Kalp damar hastalıkları, dünyanın en önemli salık sorunlarından biri. Aratırmalar gösteriyor ki, tüm dünyada her yıl 17 milyon, ülkemizde ise 160 bin kii hayatını kalp ve damar hastalıkları nedeniyle kaybediyor… nlem alınmadıı takdirde 2010 yılında bu sayının yalnızca Türkiye’de yaklaık 300 bin kiiye ulaacaı tahmin ediliyor. Bu yüksek rakamlar, dünyada olduu gibi ülkemizde de kalp hastalıından kaynaklanan ölümlerin, tüm ölüm nedenleri arasında ilk sırada olduunu ifade eden bir gerçek. Oysa bu olumsuz tabloyu engellemek mümkün.

Düzenli olarak yapılan kardiyolojik check-up ile kalp damar hastalıına zemin hazırlayan risk faktörleri belirlenebiliyor veya hastalık erken dönemde tehis edilebiliyor! İte bu yüzden uzmanlar tehlike kapıyı çalmadan kalp check-up’ı yaptırmayı öneriyor.

Acıbadem Maslak Hastanesi’nden Kardiyoloji Uzmanı Doç Dr. Ahmet Akyol, hiçbir yakınması bile olmasa da herkesin 20′li yalarda kolesterol, kan ekeri ve kan basıncı deerlerini ölçtürmesi gerektiini belirtiyor. Eer deerler normal çıkarsa 30 yaına kadar 5 yılda bir, 30-40 ya aralıında 3 yılda bir, 40 yaından sonra ise risk durumuna göre 1-3 yıllık periyotlarla yaptırmasını öneriyor. Kalp damar hastalıklarının herhangi bir belirti vermeden sinsi sinsi gelitiini dikkat çeken Doç. Dr. Akyol, son yıllarda genç yetikinleri de etkisi altına aldıını vurgulayarak, erken tanı yöntemlerini bavurulmasında gecikilmemesi gerektiini belirtiyor.

Check – up hangi aamalardan oluuyor

Kalp check-up’ı doktor muayenesi ile balıyor. ncelikle bavuran kiinin kalp salııyla ilgili bilgiler edinmek için çeitli sorular yöneltiliyor: Kalp hastalıı belirtilerine yönelik yakınmalar var mı Sigara ile alkol tüketimi, obezite, diyabet, hipertansiyon veya ailede kalp hastalıı öyküsünün varlıı gibi risk faktörleri mevcut mu gibi sorularla hastanın detaylı öyküsü alınıyor.

Hastadan istenen ‘kolesterol’ ile ‘trigliserid’ gibi maddelerin kandaki deerlerinin belirlenmesine yönelik yapılan tahlil sonuçları ve detaylı muayenede üpheli bulgular elde edilmise veya hasta risk faktörüne sahipse, daha ileri tetkiklere bavuruluyor. Bu ileri tetkikleri öyle:

ELEKTROKARDİYOGRAFİ (EKG)
Elektrokardiyografi kardiyak deerlendirmede muayeneden sonra ilk bavurulan tetkik. Kalbin elektiriksel aktivitesinin kaydedilmesi ile ritim bozuklukları, kalp krizi (geçirilmi ya da yeni gelien kriz), göüs arısı sırasında alınırsa kriz düzeyine varmayan, ancak kalp kasında beslenme bozukluu yaratan damar daralmaları, yüksek tansiyona balı deiiklikler ve bazı kalp kası hastalıkları bata olmak üzere kalp hastalıının farklı ekilleri hakkında bilgi veriyor.

NASIL UYGULANIYOR Göüs bölgesine, el ve ayak bileklerine yerletirilen elektrotlar bir cihaza balanıyor. Cihaz kalpten gelen elektriksel dalgaları kaıda aktarıyor ve sonuç rapor ediliyor.

Ancak EKG’nin normal çıkması kalbin tümüyle salıklı olduu anlamına gelmiyor, çünkü bu test kalpteki her fonksiyonu göstermiyor.

NE ZAMAN BAVURULUYOR
* Kalbin ritim ve iletim bozukluklarının tespit edilmesinde,
* Göüs arılı durumlarda kalp krizi veya krize yakın durumların saptanmasında.

EFOR TESTİ
Efor testi, kou bandı üzerinde ya da bisiklet ile, kalp yükünü giderek artıracak ekilde, belli bir süre ve hızla egzersiz yapılırken EKG ve kan basıncının sürekli takip edilmesi ve belli aralıklarla kayıt alınması esasına dayanan bir yöntem.

NASIL YAPILIYOR Efor testinde amaç; kalbe giderek artan yük getirmek ve kalp hızını hastanın yaına göre hesaplanan belli bir asgari deere ulatırmak. Bunun için de efor testinin balangıcında kou bandı yava ve az eimle hareket ediyor. Hasta yürürken en yaygın olarak kullanılan protokolde her 3 dakikada bir, hız ve eimde artı uygulanıyor. Test boyunca hastadan alınan EKG kayıtları ekranda takip ediliyor. Aynı zamanda egzersizle kalp ritmindeki veya tansiyon deerindeki deiiklikler, göüs arısı ve nefes darlıı gibi ikayetlerin olup olmadıı da kaydediliyor.

NE ZAMAN BAVURULUYOR
* Efor testi en çok koroner yetersizlik (kalbi besleyen atardamarlarda darlık veya tıkanıklık olması) tanısının konulması için uygulanıyor.
* Koroner yetersizlik tanısı konan hastaların takibinde,
* Kalp krizi sonrasında tedavinin yeterli olup olmadıının belirlenmesi ve hastaya giriim yapılması konusunda karar verme süreçlerinde,
* Bazım ritim problemlerinde,
* Kalp kapak hastalıklarında operasyon zamanının deerlendirilmesinde,
* arpıntı ile bayılma gibi ikayetlerin kardiyak sebeplerinin aratırılmasında.

RİTİM HOLTER
Kalp ritmindeki deiikliklerin ve normal deerlerden sapan dier EKG bulgularının anında kaydedilmesini salayan bir yöntem. Hastanın 24 – 72 saat boyunca üzerinde taıyacaı ve günlük aktivitelerinden alıkoymayan bir çeit EKG cihazı olarak da nitelendirilebilir. Böylelikle doktor gün içinde gerçekleen EKG deiikliklerini tutulan kayıtlar üzerinden detaylı olarak inceleyebiliyor.

NASIL UYGULANIYOR

Hastanın gösüne elektrot denilen ve kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden ufak algılayıcılar yerletiriliyor. Bilgileri kayıt eden cep telefonu büyüklüündeki bir cihaz da kemer aracılııyla hastanın beline yerletiriliyor. Hastadan, günlük aktivitelerini hiçbir sınırlama yapmadan sürdürmesi isteniyor. Belirlenen süre sonunda (24-72 saatlik kayıtlar mümkün) kayıt cihazı çıkarılıyor ve alınan bilgiler bilgisayara yüklenerek EKG bilgileri analiz ediliyor.

NE ZAMAN BAVURULUYOR
* Süreklilik göstermeyen, hastanın günlük aktivitesine ve stres düzeyine balı olarak farklı zamanlarda ve kısa süreli olarak ortaya çıkabilen ritim sorunlarında,
* Genellikle kalp hızının düük olması ya da bazı çarpıntı ekillerinde ortaya çıkan bayılma ikayetlerinde,
* Kalp ritmi üzerinde etkili ilaçlara kalbin verdii yanıtın izlenmesinde fayda salıyor.

TANSİYON HOLTER
Hastanın normal aktivitelerini sürdürürken, kan basıncını 24 saat veya daha uzun periyotta, belirli zaman aralıklarında ölçebilen taınabilir elektronik bir tansiyon cihazıyla gerçekletiriliyor.

NASIL YAPILIYOR Kan basıncı kaydı için hastanın koluna tansiyon cihazının manonu takılıyor. Cihaz, hastanın günlük aktivitelerini sürdürürken saatte 2 ya da 3 kez kan basıncı ölçümü yapıyor. Takip süresi bittikten sonra cihazdaki kayıtlar bilgisayara yüklenerek kan basıncının günlük seyri analiz ediliyor.

NE ZAMAN BAVURULUYOR
* Evde kan basıncı ölçümü yapılamadıı durumlarda,
* Beyaz önlük hipertansiyonunun aratırılmasında (sadece doktor yanında yükselen kan basıncı),
* eitli ölçümlerde kan basıncı deerlerinde aırı deikenlik olduunda,
* Gece uykusu sırasında kan basıncı deerlerinin takip edilmesinde,
* Diyabet ve yüksek kolesterol gibi hastalıkların kan basıncına etkisinin deerlendirilmesinde,
* Uygulanan ilaç tedavisinin takibinde ve vücudun buna verdii yanıtın tespit edilmesinde yarar salıyor.

EKOKARDİYOGRAFİ
Ekokardiyografi, ultrason dalgaları kullanılarak kalbin iç yapısının ve fonksiyonlarının net olarak görüntülenmesi salayan ileme deniliyor.
NASIL UYGULANIYOR Ultrasonik ses dalgaları, hastanın gösünde gezdirilen duyarlı bir cihaz yardımıyla kalbe gönderiliyor. Kalbin iç yapısı ile fonksiyonları ultrason ekranında analiz ediliyor.

NE ZAMAN BAVURULUYOR
* Kalp kapak ya da koroner damar hastalıının tanısı, takibi ve uygun tedavinin seçilmesinde,
* Doumsal kalp hastalıklarının tanısında,
* Kalpten çıkan büyük damarların yapısının tespit edilmesinde,
* Yüksek kan basıncının kalbe etkisinin incelenmesinde,
* Kalp ameliyatları sırasında kalp kapaklarına yapılacak müdahale eklinin belirlenmesinde ve hemen sonrasında kardiyak fonksiyonlar hakkında bilgi edinilmesinde fayda salıyor.

“Transözofajiyel ekokardiyografi: Standart olarak yapılan ekokardiyografi ile görülemeyen durumları tespit etmek için “transözofajiyel” adı verilen ve yemek borusuna yerletirilen hortum ile yapılan ekokardiyografi uygulanıyor. Bu yönteme u durumlarda bavuruluyor:

* Geçici felç durumlarında kalpte pıhtı olup olmadıının saptanması,
* Enfeksiyon varlıında bunun kalp kapakçılarına yerleip yerlemediinin belirlenmesinde,
* Kalp deliklerinin incelenmesinde,
* Kalp kapak yetersizliklerinin ciddiyetinin belirlenmesinde,
* Kalp kapak tamiri veya kalp deliklerinin kapatılmasına yönelik uygulanan operasyonlar sırasında ve sonrasında ilem baarısının deerlendirilmesinde yarar salıyor.

FLASH CT
Acıbadem Maslak Hastanesi’nde hizmete sunulan Flash CT, en düük radyasyon oranı ve en fazla 4 saniyede gerçekletirdii hızlı tomografi çekimleriyle, hastalıklara tanı konmasını salıyor. 4 saniyede tüm vücut tomografisi çekmesinin yanı sıra 0.25 saniyede gerçekletirilen kalp anjiyosuyla da, kalp hastalıklarının erken tanısında önemli bir avantaj salıyor. Acıbadem Maslak Hastanesi Radyoloji Uzmanı Doç. Dr. Ercan Karaarslan ile Radyoloji Uzmanı Dr. Cengiz Bavbek, FLASH CT’nin kalp taramasındaki faydalarını öyle sıralıyor:
0,25 saniyede Kardiyak Check-up yapabiliyor
FLASH CT, tek tüp ve tek dedektörlü sistemler ile kıyaslandıında iki kat daha hızlı görüntü oluturuyor. Tüm kalbi 250 milisaniyede tarama imkanı (1/4 kalp atı süresi) sunuyor. Bu sayede hasta kalbi 100′ün üzerinde atsa bile kalbi ilaçla yavalatma gereksinimi duyulmuyor ve yüzde 99′a varan bir doruluklak tehis garantisi sunuyor.

Kardiyak tarama yüzde 80 daha az radyasyonla yapılıyor
* Flash CT rutin uygulamalarda (check-up gibi) non-invazif kardiyolojik tanı teknii olarak kullanılabilecek piyasada bulunan en düük dozda radyasyon yayan tarama cihazı. stelik bu ilemi 0,25 saniyede yapıyor. Tek kaynaklı CT ile gerçekletirilen kardiyak çekimlerde 20 mSV’ye kadar doza maruz kalma ihtimali varken, Flash CT’de bu doz miktarı hastanın kalp atım hızı uygun ise 1 mSV’ye kadar inebiliyor. Her tür kalp atım hızında da 3-5 mSV arasında bir doz uygulanıyor. Yani ilk defa invazif koroner anjiyografiden çok daha düük doz ile kalp çekimleri tamamlanabiliyor.
* Bu cihazda ayrıca göz ve meme gibi radyasyona duyarlı bölgeleri dozdan koruyan ve bu sayede görüntü kalitesini düürmeden yüzde 40 daha düük doz salayan programlar da bulunuyor. Düük dozla görüntüleme, özellikle doz hassasiyeti yüksek hastalar için büyük avantaj salıyor.
* Koroner damar hastalıı tanısı konan hastaların düzenli olarak takip edilmeleri gerekiyor. Ancak cihazların yüksek doz radyasyon içermeleri bu takiplerin yapılmasını önlüyor. Flash CT ile en düük dozda radyasyon verilmesi sayesinde kalp taraması belli aralıklarla yapılabiliyor.