vücut

Mideniz guruldadıında, titrediinizde, parmaklarınızı çıtlattıınızda, mideniz ekidiinde, burnunuz aktıında, kaındıınızda, bir yeriniz çürüdüünde ya da su topladıında veya avuç içiniz terlediinde neler oluyor

BBC Focus dergisinde yer alan haberde, vücudumuz günlük fonksiyonlarını yerine getirirken arkasında yatan mekanizmanın nasıl ilediini anlatıyor. İte bu mekanizmalardan bazıları:

Hassas diler: Hassas dilere sahip olanlar için dondurma yemek, bizim holandıımız gibi zevk verici deildir. Diinizin ince mine tabakasının altı dentin denen bir maddeden oluuyor. Dentin ise dorudan diin yumuak çekirdeine (sinirlerin yer aldıı pulpa boluu olarak bilinir) giden borucuklar ve mikroskobik kanallardır. Borucukların ayrıca sıvı içerdiini söyleyen California niversitesi Koruyucu ve Restoratif Di Bilimleri Bölümü’nden Grayson W Marshall, “Bu akıkan sıvıdaki herhangi bir hareket pulpa boluundaki sinirleri harekete geçiriyor ve bu da keskin bir acıya neden oluyor” dedi.

mide

Mide yanması, ekimesi: Kahve, çok yalı ve baharatlı yiyeceklerin yol açtıı mide yanması ya da ekimesi olarak bilinen ikayet hazımsızlık arısıdır. Yemek borunuzda keskin bir yanma hissi oluur. Kings College London School of Medicine’dan Prof. Dr. David Armstrong, mide yanmasının mideden sızan asitin yemek borusunu geri dönmesiyle olutuunu söyledi.

Bu hastalıa eilimli olan insanlar, midelerinin üstündeki sfinkter (Açılma, açma, gevetme ya da kapama, sıkma görevi olan halka eklindeki kas) kasında bir güçsüzlük hissederler. Bu kas sayesinde midedeki güçlü asitler güvenli bir ekilde içeride tutuluyor. Midenizin iç astarı bu asitlerin sindirim etkisine karı dirençliyken, yemek borusu o kadar güçlü deildir. Mideniz yandıında hissettiiniz acı, mide asitinin gırtlaınızın içini yakmasıyla oluuyor. Hatta, uzandıınız zaman, asit boazınızın içini yıkayabilir.

yüz

Yüz kızarması: Bakalarının önünde gülünç duruma düme, yetersizlik ya da baarısızlık duyguları sizi utandırabilir. Utançtan dolayı yüzünüz kıpkırmızı olur. Utanç, bizi bunaltır ve bu “dövü ya da kaç” prensibini tetikler ve vücudumuz korkuyla savamak ya da ondan kaçmak için adrenalinle arj olur.

Adrenalin, kaslara bol oksijen destei salamak için kalbin hızlı çarpmasına yol açar. Fakat, bu bizim daha sıcak hissetmemizi salar. Kendimizi serinletmek için, terleriz ve kan cilt yüzeyindeki kılcal damarlara doru akar ve kızarmaya neden olur. Yüzümüzde daha fazla kan damarı olduundan yüzümüz kızarır.

Dier birçok stres türü de kızarmanıza yol açar. Kızarmaya baladıınızda bunu durdurmak zordur. Londra’dan Dr. Michael Sinclair, “Bir kez kızardıınızda, dierlerinin önünde zayıf göründüünüzü düünerek bir çounuz daha fazla utanıyor ve kızarıyor” dedi.

Mide gurultusu: Karnınız açken midenizden gelen guruldama sesi, mideniz tarafından çıkarılmaz ve aç olduunuz için olmaz. Borborigmus (Barsak gazlarından ileri gelen karın gurultuları) olarak bilinen bu ses, ince baırsaının üst kısmında oluuyor. Baırsak kaslarınız yiyecek ve içeçekleri aaıya doru götürürken, sıvılamaya balayan yiyeceklerden sızar. Mideniz bo olduunda ses, büyük bir titreimli boluk gibi çıkar.

kaıntı

Kaıntı: Böcek ısırıından kurdeene, size rahatsızlık veren kaıntıdan kurtulmak için kaınmaktan daha iyi yol yoktur. Kaınma, vücudumuzdaki parazitleri ve dier yabancı nesneleri uzaklatırmanın bir yoludur. Hiç kimse, hatta en popüler nörobilimciler dahi kaıntının nasıl olutuunu geçtiimiz günlere kadar bilmiyordu.

imdi, Minnesota niversitesi’nde yapılan aratırma, cevabı ortaya çıkardı: Kaıma omurilikteki normalde kaınma hissini beyne gönderen sinir hücrelerini kapatıyor. Böcek ısırmasından dolayı kaındıınızda, ciltteki hücreler histamin isimli kimyasal salıyorlar. Yakınındaki sinir hücreleri histamine tepki veriyor ve sinyali omurilie gönderiyor. Buradan da beynin talamus (beynin geri kalanı tarafından sinir sinyallerinin okunmasını kolaylatıran tercüman olarak görev yapıyor) bölgesine gönderiliyor. Talamus sinyali kaınma duyusu oluturan serebral kortekse bilisel ve duyusal aktivitelerin gerçekletii beyin bölgesine iletiyor.

Aratırma ekibi, maymunların ayaklarına histamin enjekte ederken, omuriliklerindeki bireysel hücrelerin aktivitesini görüntüledi. Hücreler, enjeksiyonu farketti ve derhal sinyal göndermeye baladı. Fakat aratırmacılar, enjeksiyon bölgesindeki cildi kaıdıklarında bu aktivitenin azaldıını ya da engellendiini gördüler.

burun akması

Burun akması: Souk algınlıı, alerji, baharatlı yiyecekler gibi eyler nasıl burnunuzun akmasına yol açar Normal olarak, burnunuzdaki zar vücuda giren ajanları, mikropları engellemek için mukus (sümük) üretiyor. Burnun her gün bir litre sümük ürettii tahmin ediliyor. Fakat, bazı uyaranlar sümük üretimini daha da artırabiliyor. rnein, soukalgınlıı geçiriyorsanız, vücudunuza saldıran virüsleri durdurmak için ekstra sümük üretiliyor ve sümüklerle bu virüsler dıarı fıkırtılıyor. Souk hava çok küçük filizleri ya da burun boluunuzun iç duvarındaki ince tüyleri mahvediyor. Normalde bu tüyler sümüü boazınızdan aaıya geri sürükleyip götürüyor. Fakat sıcaklık dütüünde bu tüyler çalımıyor ve sümüün burun deliinizden akmasına izin veriyor.

Alerjiler de aynı etkiye sahip. Akcierlere giden alerjenleri durdurmak için burun sümük üretimini artırıyor. Baharatlı yiyeceklerde durum biraz daha farklı. Kırmızı biberde bulunan kapsaisin, doal bir burun tıkanıklıını giderici ilaçtır. Burnunuzdaki mukusu inceltir ve akıkan hale getirir.

Su toplama (fıska): Rahat olmayan ayakkabılar, genellikle ayaınızda bir ya da iki yerde su toplanmasına neden olurlar. Su kabarcıı, derinin katmanları arasında sıvı birikmesi sonucu oluuyor. Sık rastlanan fakat genellikle küçük yaralardır. Ayak derisinin basınca ve sürtünmeye maruz kaldıı her yerde oluabiliyor. Genellikle bu su kabarcıı, lenf (Lenf damarlarında dolaan, berrak, effaf, alkali, açık sarı renkte sıvı) ile doludur. Ancak, elinize çekiçle vurduunuz zaman oluan kabarcık, kan damarını çatlatabilir ve daha koyu kan kabarcıı oluturabilir.

parmak

Parmak çıtlatma: oumuz parmaklarımızı çekerek ya da kıvırarak çıtlatma sesini duymaya çalıırız. Sadece parmaklarınız deil, dirseiniz, dizleriniz, boynunuz ve hatta göüs kemiiniz çıtlayabilir.

Peki bu sese neden olan nedir Kemiklerinizin hızlıca yuvasına girmesi ya da çıkmasından çok, parmaklarımızda, iki kemiin birletii yerde bir balantı kapsülü var. Bu kapsülün içinde kemiklerin hareketleri sırasında buraları yalayan bir sıvı vardır. Parmaklarımız gerilince ve eklem yerlerimiz düzleince bu kapsül de gerilir. İçindeki sıvının basıncı azalır ve gaz kabarcıkları patlamaya balar. İte kulaımıza gelenler bu seslerdir. Güney Karolina Duke niversitesi’nden ortopedi uzmanı Farshid Guilak, “ıtlatma tüm eklemlerimizin içindeki yalayıcı snovyal sıvıdan çözülen gaz kabarcıklarının ekillenmesiyle oluuyor” dedi.

Eklemi germek, eklem içindeki sıvının basıncını azaltır ve gaz kabarcıkları görünmeye balar. Kabarcıklar hızlıca patlar ve çıtlama sesi duyulur. Fakat, kabarcıkların sıvı içinde tekrar oluması zaman alır. Bu nedenle aynı parmaınızı tekrar tekrar çıtlatamazsınız.

Annenizin uyarılarına karılık, çıtlatmanın eklem iltihabına ya da dier hasar türlerinden birine yol açtıı konusunda bilimsel bir delil bulunmuyor.

Terleyen avuç içleri: İ bavurusu için bekleme ya da sıkıık trafikte bekleme gibi stresli durumlar, avuç içinizi nemli yapıyor.

Amsterdam’da VU niversitesi’nden Prof. Dr. Eco de Geus, korku ve endienin amigdal adı verilen beynin bir bölümündeki duygusal devreleri harekete geçirdiini söylüyor. Bu sırasıyla beyindeki ve omurilikteki bir dizi sinir hücresini harekete geçiriyor. Sinirler omurilikten akcier, kalp ve ter bezleri gibi deiik organlara gidiyor. Gerçekten vücudunuzdaki tüm ter bezlerinden eit olarak terlersiniz. Ellerinizi böyle nemli hissetmenizin nedeni avuç içlerinizde daha yüksek younlukta ter bezi bulunmasıdır. Santimetrekare baına 500 ter bezinden, tipik bir avuç içinde ortalama 40 binin üzerinde ter bezi bulunuyor.

kramp

Kramp: Kaslarınızı düümleyen arı verici bir durumdur. Genellikle baldırları etkiler, ancak ayaklarınızın tabanına ve hatta esnediiniz zaman çenenizin altına da kramp girebilir. Kaslarınız aırı kısaldıında ya da kendi etrafında büküldüünde kramp oluuyor. Bu durum çeitli nedenlerden dolayı olabiliyor. Youn egzersiz boyunca, laktik asit gibi kimyasalların inası kramplara yol açan spazma (kasların istemdıı kasılması) yol açabiliyor. Daha çok uzun mesafe koucularında ve yüzücülerde meydana geliyor. Kas hareketlerini kontrol eden sinyaller taıyan elektrolitlerin seviyesinin ve kalsiyum ve potasyumun düük olması ise krampları tetikliyor.

ürükler (morluklar): ürükler, yaralanma bölgesindeki dokuların içindeki hasar gören damarlardan kan sızmasıyla oluuyor. ürük koyu kırmızı, sonra siyah, mavi, sarı, yeil ve ayrıca kahverengiye dönüerek, ölü kan dereceli olarak farklı renklerdeki maddelerin içine doru çözülüyor. Bazı insanlarda çürükler dierlerinden daha kolay oluur, çünkü onların kan damarları daha ince ve narindir. Ayrıca, bu durum kan akıını azaltan aspirin gibi belirli ilaçları kullananlarda da olabiliyor.

goz

Gözlerin seyirmesi: Birçok insan hayatlarının bazı noktasında acayip, istemdıı kas seirmesiyle karılamıtır. Fakat belki bunların en rahatsız edeni göz kapaklarının seyirmesidir. Bunun nedeni nedir

Genelde, bunlar iyi huyludur. Bu duruma stres ve yorgunluk da neden olabiliyor. Göz kapaını kontrol eden kaslar küçük ve çok hassastır. Stres, yorgunluk ve kafein gibi uyaranlar bu kasların titremesine yol açıyor. Titreimler fazla olunca gözde sinir sistemiyle ilgili istemdıı seyirmeler oluyor. Dier nedenler arasında ise aırı kafein alımından oluan titremeler, bilgisayar ekranı karısında uzun süre vakit geçirme ve hatta uzun süreli kontak lens takılmasından meydana gelen kaıntı yer alıyor. Bu durum normal olarak geçicidir. Kendi kendinize uygulayabileceiniz tedavi yolları var. Daha az kahve içmek, göz damlası kullanmak ve daha fazla dinlenmek gibi yöntemler göz seyremesini azaltır.

ok belirgin ve uzun süreli göz seyremesi daha ciddi bir nörolojik hastalık belirtisi olabilir. Bu durum çok nadirdir.

kaynak