Uluslararası Para Fonu, ya da daha çok bilinen kısaltmasıyla IMF (International Monetary Fund), global finansal düzeni takip etmek, borsa, döviz kurları, ödeme planları gibi konularda denetim ve organizasyon yapmak, aynı zamanda teknik ve finansal destek salamak gibi görevleri bulunan uluslararası bir organizasyondur. 1944 yılında ABDnin New Hampshire eyaletindeki Bretton Woodsda kurulan ve 1947de fiilen çalımaya balayan milletlerarası ekonomik meselelerle uraan bir tekilattır.

Birinci ve İkinci Dünya Harplerinden sonra milletlerarası ekonomik meseleler karıık hale gelmi, I. Dünya Savaından sonra düülen ekonomik buhranla sava sonrası ekonomik depresyonlar da ekonomik ilikileri tehdit eder bir vaziyet almıtı. Avrupa devletlerinin II. Dünya Savaı sonrası bozuk ve depresyon içindeki ekonomik durumlarının aksine Amerika Birleik Devletlerinin sava boyunca ihracatının altın stoklarının artması, ekonomik bakımdan yardım yapacak tek ülke durumuna gelmesine sebep oldu. ABD, Avrupa devletlerine dorudan yardım yapmak yerine mali müesseseler kurarak yardım yapılması taraftarı oldu ve 1944 yılında Bretton Woodsta 45 devletin itirakiyle bir takım kararlar alındı. Bretton Woods Antlamasında; birisi, Milletlerarası Para Fonu, dieri, Milletlerarası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) yahut kısaca Dünya Bankası isimleriyle iki ekonomik müessesenin kurulması kararlatırılmıtır.

IMF, Avrupa devletlerinin tediye bilançolarında ortaya çıkabilecek geçici (= kısa vadeli) ödeme güçlüklerinde kredi vererek milletlerarası ticaretin bu yüzden daralmasını önlemek; Dünya Bankası da uzun vadeli yatırım kredileri vermek suretiyle, Avrupa devletlerinin yeniden imarını salamak, tediye bilançolarındaki bünyevi dengesizlikleri gidermek için kurulmutur.

Her iki müessesenin sermaye ve kaynaklarının önemli bir kısmı ABD tarafından temin edilmitir. Bu müesseselere üye olan ülkelerin prensip olarak, içerde enflasyonu önleyici para politikaları takip etmeleri, dı ticareti ise tek taraflı devalüasyonlar ve ithal tahditleri yüzünden daraltmamaları, bilakis bu tahditleri mümkün mertebe kaldırmaları gerekecekti.

* IMF nin Amaçları
Milletlerarası ticaretin dengeli ekilde gelimesini üye devletlerin tam istihdama ve yüksek büyüme hızına ulamasına imkân hazırlamak;
* demeler dengesi güçlüklerinin çözümünde yardımcı olmak;
* Kambiyo istikrarını kurmak ve tek taraflı devalüasyonlara mani olmak;
* ok taraflı dı ödemeler sisteminin kurulmasını salamak.
* Bu gayeleri salamak için fona üye ülkelerin girmi olduu bazı taahhütler de unlardır:
* Dı turizm de dahil olmak üzere dı ticaret muamelelerinde döviz kontrol ve tahditlerini önlemek;
* Milli para biriminin altın veya dolar olarak paritesini tespit ve fona tescil ettirmek;
* Fona tescil edilen pariteyi deitirmemek ve ancak tediye bilançolarındaki bünyevi deiikliklerde, çok zaruri hallerde develüasyona gitmek (% 10a kadarki develüasyonlar da muhtar kılınmı, aan miktarlardaki develüasyonlar için izin alma keyfiyeti getirilmitir.);
* ye ülkelerin altın mukabilinde döviz alıp satabilmeleri, müstahsil ülkelerin altın satmaları serbest bırakılmıtır.
* IMFnin, tediye bilançoları açık veya fazlalık veren ülkelere düzenleyici müdahale yapma imkânı vardır. Fonun en yetkili organı, üye ülkelerin mümessillerinden teekkül eden Güvernörler Heyeti dir. Yılda bir toplanır. Bu heyet kendi arasından 12 kiilik bir Müdürler Meclisi seçerek yetkisini bunlara devreder. Güvernörler Heyetinde her üye ülke, sabit bir oy sayısı yanında fona itirak hissesiyle oranlı bir oy sayısına da sahiptir. Buna göre en fazla oy hakkına sahip ülke, en fazla sermayeyle itirak eden ABDdir.
* Herhangi bir ülke mutlaka hem Milletlerarası Para Fonuna (IMF) ve hem de Dünya Bankasına (IBRD) bir arada üye olmak durumundadır. Fona üye devletlerin hisselerine kota denmektedir. Kotaların % 25i altın ile, kalan% 75i milli para ile ödenmi veya taahhüt edilmitir. Balangıçta 8 milyar dolar olan sermayesi dier yıllarda çok artmıtır. Bunun yanında serbest dövizli ülkelerde tahvil satmak suretiyle fon ve kaynaklarını artırma imkânı da mevcuttur. Fon, her üyeye kotasının % 25i tutarında krediyi talep vukuunda, otomatik olarak vermekle mükelleftir. Fonun verdii kredilerde vade 5 yılı geçemez.
* Dünya Bankasının tekilatı, IMFnin tekilatı gibidir. Balangıçta 8 milyar dolar sermaye ile kurulan banka 1959 yılında bu sermayesini 20 milyar dolara yükseltmi, daha sonraki senelerde bu miktar çok artmıtır.
* Banka, kredi açarken aaıdaki artları gözönünde bulundurmaktadır:
* Borç almak isteyen ülkenin, özel piyasadan ve makul artlarla kredi alamayacaı belli olmalıdır.
* Banka tarafından verilen kredinin kullanılacaı projenin bankaya sunulması ve kabul edilmesi gerekmektedir.
* Banka; üye ülkelerle sadece hazine, merkez bankası, istikrar fonu idaresi ve dier resmi veya yarı resmi müesseselerle temas eder ve üye devletlere kamu yatırımları için bu kanallardan kredi salar.
* Borçlanan dorudan üye devlet deil de, üye ülkedeki özel teebbüs ise, Banka projeleri tetkik etmekle beraber krediyi dorudan teebbüse açmaz; mutlaka üye devletin kefaleti ile merkez bankası veya baka bir resmi yahut yarı resmi teekkülün tavassutunu alır. Mesela Türkiyede özel teebbüse Türkiye Sınai Kalkınma Bankası kanalıyla ikrazda bulunmaktadır.
IMF verilerine göre (2006) fonun borç verme kaynaı 174 milyar dolar. Alacakları ise 75 ülkeden 34 milyar dolardır. Türkiye, 13.1 milyar dolarla IMFye en borçlu ülke konumundadır ve bu borçları 2010 yılında bitirip geliecek bir ülkedir.
Kaynak:uzmanportal.com