Yaptıı fetihle bir çaı kapatıp, bir çaı açan Fatih, hayatı boyunca yaptıklarıyla, icraatlarıyla, Cihan Devleti Osmanlıya yön vermitir. Bir insanın yetime çaına gelip, çok önemli olaylarda rol alması kendiliinden olmaz elbette. İnsanın bu baarısında, yetimesinde, en büyük pay hocalarınındır mutlaka. Fatih Sultan Mehmetin büyük bir devlet adamı olmasında da durum böyledir. Fatih, İstanbulu fethedip, surlardan içeriye girdiinde hemen yanında çok büyük deer verdii hocası Akemsettin Hazretleri yer alıyoydu. Bizde bu yazımızı Akemsettinin hayatını, eserlerini, yaptıklarını kısaca anlatmak için ayırdır;

Akemsettin, Osmanlılar zamanında yetien büyük evliya ve İstanbulun manevi fatihidir. İsmi, Muhammed bin Hamzadır. Saçının sakalının ak olması veya beyaz elbiseler giymesinden dolayı Akeyh veya Akemseddin lakaplarıyla mehur olmutur. Evliyanın büyüklerinden ihabüddin Sühreverdinin neslinden olup, soyu hazret-i Ebu Bekr-i Sıddika kadar ulaır. 1390 (H. 792) senesinde amda dodu. 1460 (H.864)da Bolunun Göynük ilçesinde vefat etti.

Küçük yata ilim tahsiline balayan Akemseddin Kuran-ı kerimi ezberledi. Yedi yaında babası ile Anadoluya gelip, o tarihte Amasyaya balı olan Kavak nahiyesine yerleti. Alim ve veli bir zat olan babası vefat edince, tahsiline devam etti. Genç yata akli ve nakli ilimlerde akranlarından daha üstün derecelere ulatı. İlim tahsilini tamamladıktan sonra, Osmancıka müderris oldu. İlim öretmekle ve nefsinin terbiyesiyle megulken, tasavvufa yönelip, Ankarada bulunan zamanın büyük velisi Hacı Bayram-ı Veliye talebe olmak üzere gitti. Fakat ona talebe olamadı. Halepte bulunan eyh Zeynüddine talebe olmak için Halepe giderken, gördüü bir rüya üzerine Hacı Bayram-ı Veliye talebe olmak üzere Ankaraya geri döndü. Hacı Bayram-ı Veli tarafından kabul edilip, onun sohbetinde tasavvuf yolunun bütün inceliklerini örendi ve Hacı Bayram-ı Veliden icazet (diploma) aldı. Aynı zamanda tıp ilminde de kendini yetitiren Akemseddin, bulaıcı hastalıklar üzerinde çalıtı. Aratırmalar sonunda Maddet-ül-Hayat adlı eserinde:

Hastalıkların insanlarda birer birer ortaya çıktıını sanmak yanlıtır. Hastalıklar insandan insana bulamak suretiyle geçer. Bu bulama gözle görülemeyecek kadar küçük fakat canlı tohumlar vasıtasıyla olur. diyerek, bundan be yüz sene önce mikrobun tarifini yaptı.

Pasteurun teknik aletlerle Akemseddinden dört asır sonra varabildii neticeyi dünyada ilk defa haber verdi. Buna ramen mikrop teorisi yanlı olarak Pasteura mal edilmitir. Aynı zamanda ilk kanser aratırmacılarından olan Akemseddin, o devirde seratan denilen bu hastalıkla çok uratı. Sadrazam andarlı Halil Paanın olu Kazasker Süleyman elebiyi tedavi etti. Ayrıca hangi hastalıkların hangi bitkilerden hazırlanan ilaçlarla tedavi edileceine dair bilgiler ve formüller ortaya koydu.

Akemseddin, zahiri ve batıni ilimleri bilen birçok alim yetitirdi. Oulları Muhammed Sadullah, Muhammed Fazlullah, Muhammed Nurullah, Muhammed Emrullah, Muhmmed Nasrullah, Muhammed Mir-ul-Huda ve Muhammed Hamdullah ile Harizat-ü-ami Mısırlıolu, Abdurrahim Karahisari, Muslihuddin İskilibi ve İbrahim Tennuri bunlardan bazılarıdır.

Fatih Sultan Mehmed Han muhteem ordusuyla İstanbulun fethine çıktıında, Akemseddin, Akbıyık Sultan, Molla Fenari, Molla Gürani, eyh Sinan gibi mehur veliler ve alimler de talebeleriyle birlikte orduya katıldılar. Akemseddin hazretleri sava esnasında Sultana gerekli tavsiyelerde bulunarak, yeni müjdeler veriyordu. Kuatmanın uzaması ve Sultanın ısrarı üzerine ve Allahü tealanın izni ile fethin ne gün olacaını bildiren Akemseddin, Sultan ehre girerken yanında yer aldı. Fetih ordusu İstanbula girdikten sonra İslamiyetin harple ilgili hukukunun gözetilmesini genç Padiaha hatırlattı ve buna göre hareket edilmesini bildirdi. Sultanın Eshab-ı kiramdan Ebu Eyyub el-Ensarinin kabrinin bulunduu yeri sorması üzerine:

u karı yakadaki tepenin eteinde bir nur görüyorum. Orada olmalıdır. cevabını verdi.

Daha sonra orası kazıldı ve Eyyub Sultanın (radıyallahü anh) kabri ortaya çıktı. Fatih Sultan Mehmed Han, Ebu Eyyub el-Ensarinin kabr-i erifinin üzerine bir türbe,yanına bir cami ve ilim örenmek için gelen talebelerin kalabilecei odalar ina ettirdi. Sultan, Akemseddinden İstanbulda kalmasını istediyse de, Akemseddin Padiahın bu teklifini kabul etmedi.

Akemseddin, İstanbulun fethinden sonra, Göynüke yerleti ve vefatına kadar orada kaldı. Göynüke yerletikten sonra, bir taraftan ahiret hazırlıı yapıyor, dier taraftan da küçük olu Hamdullahın ilim ve terbiyesi ile megul oluyordu. Bu küçük olum, yetim, zelil kalır, yoksa, bu zahmeti çok dünyadan göçerdim. derdi. Bir gün hanımının; Göçerdim dersin yine göçmezsin! demesi üzerine; Göçeyim! deyip mescide girdi. Akrabasını ve evladını toplayıp, vasiyetini yaptı. Helalleip veda etti. Yasin-i erifi okumaya baladı. Sünnet üzere yatıp temiz ruhunu teslim etti (1460). Göynükteki tarihi Süleyman Paa Caminin bahçesine defnedildi. Daha sonra oullarının kabri ile beraber bir türbe içine alındı.

Buyururdu ki: Her ie besmele ile bala. Temiz ol, daim iyilii adet edin, tembel olma, namaza önem ver. Nimete ükür, belaya sabret. Dünyanın mutluluuna marur olma. mrüm uzun olsun dersen, kimseye kızma, eziyet etme. Kimsenin nimetine haset etme. Senden üstün olan kimsenin önünden yürüme. Tırnaını asla diinle kesme. ok uyumak kazancın azalmasına sebeb olur. Akıllı isen yalnız yolculua çıkma. Gece uyanık ol, seher vakti Kuran-ı kerim oku. Zikrin daima hamd-i Hüda (Allahü tealaya hamd etmek) olsun. Hem Cehennem azabından endieli ol. Hasedi terk et, kendini bakalarına medh etme. Namahreme (harama) bakma, harama bakmak gaflet verir. Kimsenin kalbini kırma. Düen eyi alıp (temizleyerek) yersen fakirlikten kurtulursun. Edepli, mütevazı ve cömert ol. Cünüp kimse ile yemek yemek gam verir. Yalnız bir evde yatmaktan sakın. ıplak yatmak fakirlie sebep olur.

Eserleri

Risalet-ül-Nuriyye (Nur Risalesi)

Defü Metain

Risale-i Zikrullah

Risale-i erh-i Ahval-i Hacı Bayram-ı Veli

Makamat-ı Evliya (Velilerin Makamları)

Maddet-ül-Hayat (Hayat Maddesi)

Nasihatname-i Akemseddin (Akemseddin Nasihatnamesi)

Kitab-ül-Tıp (Tıp Kitabı)

Hall-i Mükülat (Güçlüklerin Halli)
Kaynak:www.uzmanportal.com