beyin

Beyin Cerrahı Doç. Dr. Cahide Topsakal, beyni daha zinde ve verimli kılmak için neler yapılması gerektiine dair sorularımızı yanıtladı:

Beyinlerinizi verimli çalıtırmanın yolunu biliyor musunuz Uzmanlar beynin nasıl verimli çalıtırılacaı konusunda u bilgileri veriyor.

1- Toplantı ve önemli ilerinizi sabah yapın. Beyin, saat 10.00′a kadar çok daha verimli çalııyor

2- len yemekten sonra konsantrasyon düer. 10 dakikalık ölen uykusu, beynin tekrar çalımasını salar

3- Beyin akam saatlerinde tekrar çalımaya balar. Sakin bir müzikle, beynin stresini alabilirsiniz

* İnsanın zekasını, beyni mi belirliyor
İnsan zekasını yüzde 50 genetik özellikler, yüzde 50 çevresel faktörler belirler. evresel faktörler genetikten daha önemlidir. ok zeki doup, zekası ileride de aynı seviyede kalan çok insan var. Ama sıradan bir ailenin çocuu olarak doup, birer dehaya dönüen örnekler de var. Bu; eitimle alakalı. Beynin geliim ve eitiminin yüzde 90′ı, altı yaa kadarki süreçte tamamlanır. Beynin anatomik geliimi ise 20′li yalara kadar sürer. renme kapasitesi ilk altı yılda çok daha ön plandadır. ocua ne verilecekse, bu dönemde verilmelidir. Anaokulu eitimi önemlidir.

OK OKUYAN GE BUNAR

* Beyni gelitirmek için neler yapılabilir

Yapbozlar, çocukların beyin geliimi için yararlıdır. İleri yalarda da bulmaca çözmek, bol rakamlı ifreleri ve sayıları akılda tutmak ya da ezberlemek faydalıdır . Telefon numarası ezberlemekte de fayda vardır. Basit matematik hesaplarını kafadan çözmek de önemlidir. Bunları yapamayanların, bol bol kitap okumaları gerekir. Okuyan beyin, geç bunar. Bu egzersizler, beyinde kısa yollar oluturur. Kısa yollar yaratmak, pratik yaam için önemlidir. Mesela örenciler bir sorunun yanıtını kolay hatırlamak için cevap maddelerinin satır balıklarına harf koyar ve ondan kelime üretir. Böyle kelimeler türetmek de, yapılması gereken bir egzersizdir. Diyelim ki; aracımı otoparkta yeil alanda bulunan C6′ya koydum. ‘Yeil Bursa’nın Ceyhan 6′sı’ diye bir kelime türetirsem, orayı unutmam zorlaır.

07.00-10.00 ARASI ALIIN

* Beyin hangi saatte ne ekilde çalımaktadır

Depresyondaki beyin, gece yarısından sonra salıksız düünür. İyi uyumu ve yeterli beslenmi bir bedenin beyni ise gerekli beyin egzersizlerini de yapmısa; en iyi sabah saatlerinde çalıır. 07.00-10.00 arası, örenmeye en yatkın saatlerdir. Yemekten sonra konsantrasyon düer ve uyku bastırır. Siesta döneminde beyin az çalıır ve hiç randıman alınmaz. ekerlemeler, beyne iyi gelir. 10 dakikalık bir ekerleme bazen altı saatlik uykuya bedeldir. Beyin, akam saatlerinde tekrar açılır. Ancak midenin aç olmaması gerekir. Beyin sadece ekerle beslenir. Kan ekeri düerse, beyin çalımaz. Sık ama az yemek, kan ekerini sabit tutmak için önemlidir.

GNDE ALTI N YİYİN!

* Bu yüzden mi, sınavlardan önce eker yemek önerilir

Evet. Kan ekerini sabit ve yüksek tutmak, beynin tam kapasiteli çalımasını salar. Beyin, hızlı okları sevmez. Günde altı kez beslenmek ise en sevdii eydir. Zihin akam saatlerinde açılır. Bunda çay ve kahvenin de rolü var. Gün içinde beden yorgun dütüü için beyin de bir süre çalımayı reddeder. Trafik stresi, gürültü ve aile problemleri beyni yorar. Bu yorgunluktan kurtulmak için kendi ilacınızı kendiniz bulun, sakin bir müzik ve biraz Polyannacılık gerekebilir. Uykudan az önce verim artar. Beyin gece verim alıyorsa, bu saatler deerlendirilmelidir .

Bakasının acısına çok üzülmeyin

Beynimizi endieden uzak tutmalıyız. Beyin ‘acaba’yı sevmez. Evrene soru iareti eklindeki düünceler yayarsanız, gerçekleecek güzel olayları olumsuzlatırabilirsiniz. Hiç kimsenin acısı ile çok fazla empati yapmamak lazım. ok fazla empati, benzer acıların size yapımasına yol açar. Endieli bir beyin verimli olamaz. Hedefe kitlenin! “Kesinlikle bunu yaayacaım “dediiniz anda, bir beyin cerrahı olarak size garanti ediyorum ki; yapamayacaınız ey yoktur. te yandan baarıya alımı bir beyni de doyurmak gerekir. Böyle bir beyin, daha çok baarı ister.

Muz, çikolata ve müzik beyni zinde tutar

* Beyni genç ve zinde tutmak için tüketilmesi gereken gıdalar var mı

Hafif miktarda kafein yani çay, kahve ve kola tüketimi beynin daha berrak çalımasını salar. Birçok insanda kahve alıkanlıı beyni açmak için gelimitir. Kahve içmeden uyanamayan birçok insan vardır. Ancak alıık olmayan bir kiinin, güne kahve içerek balaması ters etki yaratabilir. ikolata, muz, fındık, fıstık ve balık gibi birtakım gıdalar ise serotonin içerdikleri için mutluluk hormonu yayılmasını salar. Bu gıdaların, beyni zinde ve mutlu tutmaya yönelik bir etkileri vardır. Mutlu beyin de, tam kapasite ile çalıır.

* Beyin salıı için kesinlikle uzak durulması gereken eyler var mı

Sigara ve alkolden mutlaka uzak durmak gerekiyor. Nikotin, vücudun bütün damarlarını büzecei için beynin kanlanmasını bozar. Bu da; beyne az kan gitmesi anlamına gelecei için beyin yarı kapasite ile çalımaya balar. Sürekli alkol tüketenlerin beyinlerinde küçülmeler de olabilir. Kokain kullanımı da, beyni bir ceviz kadar küçültebilir.

HOBİLER EDİNMELİSİNİZ!

* Spor ve müziin, beyin salıına yönelik olumlu etkileri var mı

Kesinlikle var. Spor ve müzikle alakalı olmak, beyni besler. Bir hobi edinmek bu anlamda çok önemlidir. rgü örmek gibi en basit hobi bile, sizin, dolayısıyla da beyninizin mutlu olmasını salar. Spor yapmak da beyin salıı için çok yararlıdır. Spor yaparken, beyinde endorfin denen bir madde salgılanır. Bu da; beyne haz duygusu verir ve gelimesini salar. Spor, beyinde gençlik hormonu salgılanmasına da imkan verir. Bu da, eskiyen hücreleri yeniler.

Unutkanlıın ilacı meditasyon

* Unutkanlık, beynin çok yorulduunun bir iareti midir

Unutmak, hafıza yorgunluundan kaynaklanır. Genellikle önemsenen eyler unutulmaz. Beyin önem sayısına göre olayları çöpe atar. 40 yaından sonra, herkeste unutkanlıklar olur. Bunu geciktirmek elimizdedir. İyi beslenerek, kan ekerini sabit tutarak, spor ve beyin jimnastii yaparak; unutkanlıı minimumda tutabiliriz. Beyin daha erken yalarda fire vermeye balasa da, yalanma 40′lı yalardan itibaren gerçekleir. Beyni stresten uzak tutmanın yollarından biri meditasyondur.

Antidepresan yerine gün ııı

* Mutluluk ve mutsuzluk beyni nasıl etkiler

Beyin depresyona girdii zaman farklı, mutlu olduu zaman farklı çalıır. Aır depresyon yaayanların hafıza kaybına urar. Hafızanın geri gelmesi, bir-iki yılı bulabilir. Bu yüzden, depresyonları aır seviyeye vardırmamalı. Gün içinde beynin salgıladıı hormonlar, performans kabiliyetini etkiler. Mutsuzluk, mutluluk hormonunu aaı çeker ve depresyonu getirir. Biz de, mutluluk hormonunun yeniden salgılanması için antidepresan veririz.

PERDENİZ AIK OLSUN!

* Antidepresanlar beyne herhangi bir zarar verir mi

Beyne zarar vermezler ancak beyin dıındaki baka fonksiyonları etkileyebilirler. imanlık ya da cinsel isteksizlik yaratabilirler. Ancak alkol ile birlikte alınırlarsa, beyne zarar verirler. Ben depresyondaki insanlara bol bol yürüyüe çıkmalarını öneriyorum. Ayrıca, depresyona eilimi olanlar odalarının perdeleri kapalı olarak uyumamalı. İnsanların sabahları gün ııı ile uyanmaları gerekir. Gün ııı, beyinde serotonin denen mutluluk hormonunu salgılayan en önemli faktördür. Sabahları, yava yava dönen ııı beynin algılaması gerekir. İlaç, beynin kendi ürettii serotoninin yerini almaz.