Bakır eksikliinin yol açtıı hastalıklar yıkıcı olabiliyor

Bakır eksikliinden kaynaklanan Menkes hastalıındaki nörolojik dejenerasyon nedeniyle felç, kırılgan kemikler, kansızlık ve kusurlu deri pigmentasyonu gibi belirtiler görülüyor.

Maalesef vücudun bu temel besini nasıl kullandıı hakkında çok az ey biliniyor

Saça, deriye ve göze rengini veren melanosit hücrelerinin bakır eksikliinden etkilendii biliniyor.

Hücrelerin, bakırı nasıl metabolize ettiini bulmayı amaçladıkları çalımalar

Edinburgh niversitesinden Elizabeth Patton ile İngilteredeki ve Amerikadaki laboratuvarlardan bazı meslektaları melanosit hücrelerinin bakırı nasıl metabolize ettiini bulmayı amaçladıkları çalımalarının sonuçlarını Disease Models and Mechanisms dergisinin Austos sayısında yayımladı. Patton, melanositlerin nasıl gelitiini ve bu hücrelerin deri kanserinin ölümcül bir türü olan malin melanomaya nasıl sebebiyet verdiini anlamak için zebra balıını kullanmı. Zebra balıı, memeliler ve daha basit canlılar arasında bir ara organizma olduundan aratırmalarda, özellikle de kalıtsal hastalıklarla ilgili çalımalarda her zaman kullanılıyor. Test ettii bileiklerin zebra balıında malin melanomanın belirtilerini önleyecei umudunu taırken, zebra balıının karakteristik çizgi deseninin kaybolmasına sebep olan maddeyi bulması Patton için büyük bir sürpriz oluyor. Balıın çizgilerinin neden kaybolduunu bulmaya çalıırken ABDdeki Vanderbilt niversitesinden bakır eksiklii uzmanı Jonathan Gitlin ile yollarının kesimesi, bu olayın da bakır eksikliinden kaynakladıını ortaya çıkarıyor.

Patton ve Gitlin bakır eksikliindeki moleküler mekanizmayı anlamak için Edinburgh niversitesinden Mike Tyer ile bir ekip oluturarak mükemmel bir yöntem gelitirdi. Ekip önce zebra balıının çizgilerinin kaybolmasına neden olan ve bakır eksikliinin göstergesi olan bileii belirleyip sonra her bileii maya hücrelerine uygulayarak bileiklerin hedefi olan genleri tanımladı. Patton mayadaki, zebra balıındaki ve insandaki bakır metabolizmasını kontrol eden genlerin birçounun çok benzer olduunu söylüyor.

Bu yüzden bu çalımanın, yeni tanımlanan genler sayesinde bazı insanların bakır eksikliine neden daha yatkın olduklarının anlaılmasını salayacaı düünülüyor. Bu aratırma bakır eksiklii çalımaları için zebra balıı ve maya yaklaımının yararını gösteriyor. Bu yaklaımın aynı zamanda bir çevre bileeni ile birlikte birden fazla nedeni olan karmaık hastalıkların aratırılmasına da uygulanabilecei düünülmekte. Bu yöntemi, belirtileri deri anomalilerinden kalp sorunlarına kadar deien, nadir görülen bir genetik hastalıın aratırmasına da uygulamayı umut eden Patton, burada yeni olarak gen ve çevre ilikisini aratırabileceklerini ekliyor.

Bilim ve Teknik Eylül 2010 / zlem İkinci