Kirli hava, sanayileme, kedi köpek beslenen evlerin sayısındaki artı ve havadaki nem oranının yükseklii Büyük kentlerde yaamın doal birer parçası haline gelen bu etkenler, astım hastalıı için tetikleyici rol oynuyor.

Astım, dikkat edilmedii ve kontrol altına alınmadıı takdirde ciddi salık sorunlarına yol açıyor. Memorial Ataehir Hastanesi Göüs Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. İlkay Keskinel, Türkiye’de her 10-20 kiiden, İstanbul’da da her 5-10 kiiden birinde astım görüldüüne dikkat çekti.

“Astım, bulaıcı bir hastalıktır”

Astım, altta genetik faktörlerin bulunduu ve çevresel faktörlerle tetiklenebilen bir hastalıktır. Bir enfeksiyon hastalıı olmadıından bir kiiden dierine bulaması söz konusu deildir.

“Astım tedavisinde kullanılan spreyler alıkanlık/baımlılık yapar, cierleri kurutur; bir kez balarsam bir daha hiç bırakamam”

Astımda sprey ya da kuru toz eklinde ilaçların kullanılmasının baımlılık yapması söz konusu deildir. Bu konudaki yaygın inanıının tam tersine, tüm ilaç uygulama ekilleri arasında ‘en zararsızıdır’ denebilir. Aızdan (tablet ya da kapsül) ve enjeksiyon eklinde (damardan ya da kas içine) ilaç uygulandıında, verilen doz kana karıır, tüm vücuda yayılır. Oysa sprey/kuru toz uygulayıcıları kullanıldıında, sistemik uygulamaya göre çok daha küçük miktarda ilaç (mikrogram düzeyinde) verilmektedir.

Bunun sebebi; ilacın hedef bölgeye vücutta dolamadan, dorudan ulamasıdır. Bu yolla ilaç verilmesinin baımlılık yapması söz konusu deildir. Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar akcierleri “kurutmaz.” Uzun aratırmalar sonucu gelitirilmi olan bu ilaçlar, hekim tarafından olası yarar ve zararı göz önüne alınarak hastaya verilmektedir.

“Kortizon, çok zararlıdır, ne olursa olsun kullanılmamasını gerektirecek pek çok yan etkisi bulunmaktadır”

Zararsız olduu düünülen vitaminler ve tamamen bitkisel olan ilaçlar da dahil olmak üzere her ilacın yan etkisi olabilir. Buna kortizon da dahildir. nemli olan, ilacın beklenen yararının potansiyel zararından büyük olmasıdır. Yani eer o ilacı kullanmamak hastaya yarardan çok zarar verecekse, hasta ilacı kullanmalıdır. Astımlı hastalara kortizon ancak hastalıın alevlendii ya da kriz durumlarında, aızdan ya da enjeksiyon yoluyla verilir. Kana hemen hiç karımayan sprey eklindeki kortizonun ise neredeyse hiç yan etkisi yoktur. Kimi hastalarda sprey eklindeki kortizon kullanımına balı ses kısıklıı ya da kuru öksürük gibi ikayetler çok basit bir önlemle, yani spreyi kullandıktan sonra azın çalkalanmasıyla önlenebilir.

“Astımın asıl tedavisi alerji aılarıdır”

Alerji aıları, ancak belli bir ya grubundaki ve az sayıda alerjene karı alerjisi olan hastalarda uygulanır. Bu kararı ancak bir alerji uzmanı vermelidir. Ne yazık ki, günümüzde pek çok astım hastası, aıyı astımlarını ortadan kaldıracak bir kurtarıcı olarak görmektedir. Aı sadece belli bir alerjene karı kiinin duyarlılıını ortadan kaldırabilir. Oysa her astım, alerjik olmadıı gibi; alerjik astımlarda da sadece aı tedavisi asla yeterli olamaz. Her durumda öncelikle kiinin astımı tedavi edilmelidir. ünkü aslında geri dönülü belirtileri olan astım hastalıı uygun ekilde tedavi edilmediinde akcierlerde kalıcı hasar bırakabilmektedir.

“Kendimi iyi hissediyorum, ikayetlerim düzeldi, öyleyse ilaçlarımı bırakabilirim”

Astım ikayetleri ortadan kalksa da, ilaçları azaltma ya da bırakma kararı, asla hasta tarafından kendi kendine verilmemelidir. Astım her ne kadar geri dönülü belirtilerle seyretse de; eksik tedavi bronlardaki daralmanın kalıcı hale gelmesine neden olabilir. Bu konuda doktora güvenilmeli ve ilaçların ne kadar süre ile kullanılması kararı uzmanlara bırakılmalıdır.

“Astımlı hastalar spor yapmamalıdır”

Doru tedavi edilen ve iyi takip edilen astım, kiinin hayatını etkilemez. Astımlı hasta, doktorunun önerisi dorultusunda spor yapabilir. Yalnızca, bazı hastalarda spor öncesi nefes açıcı ilaç kullanımı gerekli olabilir. Bunun yanında, spordan ziyade; örnein çok tozlu bir spor salonu ya da aırı su buharı ile dolu kapalı bir havuz hastanın ikayetlerini balatabilecei de göz önünde bulundurulmalıdır.

“Etrafımdaki alerjenlerin hangisinden korunayım ki Kaçınmaktansa bırakayım, vücudum alerjenlere alısın”

Ne yazık ki, “çivi çiviyi söker” yaklaımı alerji için geçerli deildir. Yani, herhangi bir alerjene daha çok maruz kalmak, o alerjene “alımayı” salamaz. Tam tersine, solunum yoluyla alınan alerjenlere (örnein polenler, ev tozu akarları, küf mantarları, kedi-köpek tüyleri gibi) ne kadar çok maruz kalınırsa, geçen zaman içinde alerjik ikayetler daha da artacaktır. Bu nedenle, alerjenlerden mümkün olduunca kaçınmak gerekir.

“Hamilelikte astım ilaçları bebee zararlıdır”

Astımlı hastaların yaklaık üçte birinde gebelik sırasında astım belirtileri hafifler, üçte birinde deimez, üçte birinde ise kötüleir. Sprey eklindeki ilaçların neredeyse hiç yan etkisi yoktur. Bu nedenle gebelikte doktor önerisi dorultusunda güvenle kullanılabilirler. Bebee asıl zarar verecek olan hekimin kontrolü altında verilecek olan ilaçlar deil, annenin astıma balı tedavi edilmemi sorunlarıdır. Bu nedenle, astımlı hastaların gebelik boyunca hekim kontrolünde olmaları gerekmektedir.

ekolay