Karnın sa alt bölümünde apandis (apendiks) denen kalın baırsaın uzantısı bulunur. Solucan eklinde ve hareket kabiliyeti olan apandisin içinden herhangi bir besin geçmez. Uzunluu çocuklarda biraz daha fazladır. Yaklaık 9-10 cm uzunluundadır fakat bundan daha az ya da daha fazla olabilir. Yerletii yer bazı kiilerde farklılık gösterebilir. Bu durum apandis rahatsızlıı olanlarda tanı koymayı zorlatırır.

Apendiksin (apandisin) çounlukla dıkı veya daha az bir ihtimalle safra taı, tümör ya da barsak kurudyla tıkanması sonucu iltihaplanmasına apandisit denir. Apandisin vücuttaki fonksiyonu henüz bilinmemektedir. Sadece lenf dokusu bakımdan zengin bir yapıdır. Yine de apandisin iltihaplanması sonucu yırtılıp karın bölgesinde yayılmasıyla, ciddi problemler ortaya çıkar. Tedavi edilmediinde tehlikeli bir hastalık olan apandisit, karın zarının iltihaplanmasına yol açabilir.

HASTALIIN NEDENLERİ

Apandisin iç boluu çok dardır. Baırsak florasında bulunan bütün mikroorganizmalar burada da yaar. Apandis genellikle bu mikroplara karı yeterince dirençlidir. Ama bazen çoalan mikroplar hastalık yapıcı özellik kazanır. Böylece apandisin iltihaplanma süreci balar.
Mikropların hastalık yapıcı özellik kazanmalarım salayan en önemli olay, apandis iç boluunun tıkanarak körbaırsakla balantısının zayıflamasıdır. Mikropların burada duraan biçimde kalmasıyla apandis duvarı iltihaplanır. Tıkanmanın birçok nedeni vardır. Bunlar arasında youn mukus tıkaçları, baırsak solucanları, apandisin çok uzun olması, duvarlarında hareketi zorlatıran köelerin bulunması ya da kiraz gibi meyvelerin takılı kalan çekirdekleri sayılabilir.

Apandisit tipleri: Belirtilerin iddeti ve hastalıın aırlıı yalnız apandis iltihabının niteliine balıdır. Akut apandisitin balıca üç tipi vardır: Mukuslu, irinli ve kangrenli. Cerrahi uygulamada en sık mukuslu apandisite rastlanır. Mukus salgısının arttıı bu tipte apandis iyice iltihaplanmı, gergin ve büyümütür. zerindeki periton ise alıılmı parlaklıım yitirerek hafif matlamıtır. Mukuslu apandisit hastalıın en hafif tipi olmasına karın, zamanında müdahale edilmezse irinli apandisite dönüebilir. îrinli apandisitte, apandis iç boluunda
ve duvarında biriken irin birçok apse odaı oluturur. Bu apselerin ülserleerek apandis dıına açılmasıyla kaçınılmaz olarak periton iltihabı geliir. Akut apandisitin irinli tipinde körbaırsak ve incebaırsak balantı bölgesi gibi apandis yakınındaki baırsak bölümleri de iltihaplanır. Son olarak, apandis damarlarının pıhtıyla (tromboz) tıkanması sonucunda kangrenli apandisit geliir. Baka bir deyile, apandise gelen kanın ve dolayısıyla oksijenin azalması, doku ölümüne (nekroz) ve apandisin baırsaktan kopmasına yol açar. Kopan apandisin ve körbaırsaın içindekiler kanın zan boluuna yayılınca çok aır bir peritonit oluur.

KİMLERDE GRLR GRLME SIKLII NE KADARDIR

Yapılan aratırmalara göre A.B.D’de ve dier batı ülkelerindeki insanların yaklaık %10′unun hayatının bir döneminde apandisite yakalandıını göstermitir. Bu hastalıın ortaya çıkmadıı ya yoktur. 2 yaından küçük çocuklarda görülme ihtimali nadirdir. Bu yatan sonra görülme sıklıı artar ve en çok genç yetikinlerde, 20 yaından sonra görülmeye balar. Bu dönemden sonra en sık yalılık döneminde ortaya çıkar.

Erkekler, apandisite, kadınlara oranla daha fazla yakalanır. Bu oran 1.5/1′ dir. Fakat çocukluk döneminde, hem kızlarda hem de erkeklerde görülme ihtimali eittir.

Belirtiler

Karın arısı; apandisitin en önemli belirtisidir. Genellikle göbek çevresinde veya mide üstünde balar. Künt bir arıdır, azalma ve çoalma gösterebilir, ama, hiçbir zaman tamamen yok olmaz. Genellikle 4-6 saat sürer (1-12 saat arasında deiebilir.) Daha sonra arı karın sa alt bölgesine yerleir. Bazı hastalarda arı sa alt kadranda balar ve orada kalır Apendiksin deiik yerleimlerine göre arı sırtta, sa veya sol kasıkta veya mesane üstü ve makatta hissedilebilir.

itahsızlık, hastaların yüzde 90-95 inde arıdan daha önce görülen fakat önemsenmeyen bulgudur.

Bulantı ve kusma; önemli bir göstergedir. Hastaların yüzde 75′inde bulantı görülür. Genellikle hasta bir ey yerse Kusar, midesi bosa kusmaz.

Bu belirtilerin yanında, hastanın, kabızlık, ishal ve gaz çıkaramama gibi ikayetleri de olabilir. Ancak, bunlar tanı deeri taımazlar.”

Mauyene bulguları, apendiksin, vücutta yerletii yere göre deiebiliyor. Patlama olup olmaması da bulguları etkiliyor. Vücut ısısı bazı kiilerde normal kalmakla birlikte bazılarında 37.5-38 dereceye çıkıyor. Hastanın, fazla hareket etmekten kaçınması ve öksürme zıplama gibi hallerde arılarının artması tanı bakımından önem taıyor.

Tedavi-Apandisit Ameliyatı

Hastalıın belirtileri ortaya çıktıktan sonraki ilk sekiz saat içinde akut apandisit tanıı koymak çou kez zordur. Bu nedenle gözetim altına alınan hastaya aız yoluyla besin vermekten kaçınmalı ve ishal yapıcı ilaçlar verilmemelidir. Hasta huzursuzsa yatıtırıcı bir ilaç verilebilir. Tanı kesinletikten hemen sonra cerrahi giriim yapılır.
Cerrahi giriimde oldukça sık karılaılan bir durum apandisit tanısıyla açılan hastada apandisin salam çıkmasıdır. Bu durumda apandisin gene de alınması uygundur. Apandisit olgularında yanlı tanıyla sık karılaılması, kukulu durumlarda belirtilerin aırlamasın] beklemeden cerrahi giriim yapma eiliminden kaynaklanır. Gecikmenin hastanın yaamı için büyük tehlike yaratması uzmanları hızlı karar verme-ye iter. Komplikasyonsuz apandisitten ölme riski binde l’dir; bu oran hastalıın kangrenli tipinde binde 6′ya, patlamı apandisitte ise binde 50′ye çıkabilmektedir. Akut apandisiti antibiyotiklerle denetim altında tutmak da doru bir uygulama deildir. ünkü bu hastalık, tıkanmı apandisin içinde antibiyotiklerin eriemeyecei bir enfeksiyondur. Ama gene de cerrahi giriimin gereksiz olduu ya da uygulanamayacaı olgular vardır. rnein, krizden 3-4 gün sonra geçici iyileme evresinde he-kime bavuran hastaya ilk aamada cerrahi giriim yerine daha yatıtırıcı yöntemler uygulanır. Yayılmı karın zarı iltihabında ise hastanın genel durumu denetim altına alınmadan cerrahi giriime bavurulmaz. Buna karılık yaygın karın zarı iltihabının çocuklarda cerrahi olmayan yöntemlerle tedavisi çok daha yüksek ölüm riski yarattıından çocuk peritonitinde aynı yaklaım geçerli deildir.
Uzmanlar sık sık karın arılarından yakınan, ama kronik apandisit tanıı kesinletirilemeyen hastalara cerrahi giriimde bulunma konusunda artık çok daha dikkatli davranmaktadırlar. Bu yeni yaklaım, sürekli karın arılarından yakınan çocuklarım kronik apandisit kukusuyla doktora götüren anne babaları endieye sokmaktadır. Oysa halk arasında genellikle kronik apandisit olarak yorumlanan bu belirtinin nedenleri çou kez baka hastalıklardır. Yineleyen apandisit nöbeti oldukça kolay tanınır. Hastanın özgeçmiinde gerçek bir apandisit krizinin bulunması uzmanı tanıya yaklatırır. Apandisit krizi geçirmi bir hasta karın arısı dönemlerinden, itahsızlıktan,sa alt karın bölgesinde dokunmayla uyarılan arıdan ve genel olarak kendini kötü hissetmekten yakmıyorsa apandisin ameliyatla çıkarılması doru olur. Buna karılık daha önce akut apandisit krizi geçirmemi, ama karın arılarından yakınan bir hastada apandisin alınması çok daha zor verilebilecek bir karardır. zellikle ergenlik çaındaki ve genç kadınlarda uzmanı yanıltabilecek üreme organı hastalıkları sık görüldüünden apandisit ameliyatı kararının dikkatle verilmesi ayrı bir önem kazanır. Günümüzde apandisit ameliyatları en basit ope­rasyonlardan biri sayılıyor. Ancak tedavisi bu derece kolay olmasına ramen, ihmal edilmesi halinde. apandisit, tehlikeli bir hastalık oluveriyor. Zamanında ameliyat edilmedii zaman İltihaplı apendiksin patlaması ölüme yol açabiliyor. Genç erikinlerde yüzde 15-25, çocuklarda yüzde 50-85, yalılarda yüzde 60-90 arasında patlama ihtimali bulunuyor.