Kanda kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar) bulunur. Bu kan hücrelerinin yapısında oksijenin taınmasını ve bu hücrelerin kırmızı olmasını salayan hemoglobin bulunur. Nefes alırken akcierdeki oksijen, bu hemoglobinin yapısına balanarak taınır. Bu hemoglobinin kanda bulunması gereken miktarın altında olması sonucu kansızlık (anemi) ortaya çıkar.

Bu olması gereken minimum deerler erkekte 13 g/dl, kadında ise 12 g/dl dir. Bunlar dünya salık örgütünün belirledii deerlerdir. 6 yaa kadarki çocuklarda 11 g/dl, 6-15 ya arasında ise 12 g/dlnin altında olması kansızlıın göstergesidir.

Dünyada kadınlarda görülme sıklıı yüzde 30-40, erkeklerde yaklaık yüzde 20 dir. Bu kansızlıklar arasında en çok görülen demir eksiklii anemisidir. Anemi hastalarının yaklaık yüzde 90ında görülür.

DEMİR EKSİKLİİ ANEMİSİ

En sık görülen beslenme yetersizlii vücuda yetersiz demir alımıdır. Demir kandaki hemoglobine balanır ve oksijenin taınmasına yardımcıdır. Genelde bebeklik döneminde ortaya çıkan bir durumdur. Dünyada en çok karılaılan kansızlık çeididir. ocukluk ve ergenlik döneminde de sık karılaılan bir rahatsızlıktır.

NEDEN DEMİR EKSİKLİİ ANEMİSİ OLURUZ

Demir alımında eksiklik: Hamilelikte ve emzirme döneminde demir daha fazla gerekir. Yeni doan çocukların ek demir alımına ihtiyacı vardır. Bu dönemde büyüme fazla olduundan anne sütü ya da inek sütü bebein ihtiyacını karılayamamaktadır. Anne sütünün yanında demir ihtiyacını karılayacak besinler ya da demir ilaçları verilebilir. Ergenlik döneminde de bu ihtiyaç artmaktadır. Ekonomik düzeyi yeterli olmayan ailelerde, beslenme yetersizlii sonucu bu durum ortaya çıkabilir. Uygulanan yanlı rejim, et yememek, hazır gıdalarla beslenmek demir eksiklii anemisi nedenlerindendir.

Demir emiliminde yetersizlik: Bazı hastalıklar sonucu demirin baırsaklardan vücuda emilmesi yetersiz olabilir. Kroniklemi baırsak hastalıkları, mide ameliyatları, sindirim bozuklukları sonucu demir alımı yavalar.

Kanamalar: Baırsak hastalıkları ya da geçirilen hastalıklar sonucu kanama olabilir. Ayrıca adet döneminde fazla miktarda kan kaybedilir. Diyetle demir alımı yetersiz kalır. Ek demir beslenmesine ihtiyaç vardır. Yoksa bu kan kaybı sonucu kansızlık ortaya çıkar. Sindirim sistemi sorunlarında, ülseri veya kronik gastriti olanlarda kanama sonucu demir eksiklii anemisi oluabilir.

Bunlar dıında nadir de olsa kansızlıa neden olabilecek durumlar vardır. Alyuvarların idrarla atılması, sürekli aspirin kullanmak, parazitler, kurun zehirlenmeleri gibi.

KANSIZLIK (ANEMİ) BULGULARI NELERDİR

Demir eksikliinde vakaların çounda bir belirti görülmez. Yapılan kan tahlilleri sonucu tehis konabilir. Eer hastalık ilerlemi ve iddetli ise halsizlik, solukluk, yorgunluk, itahsızlık, kabızlık gibi durumlar oluur. Fiziksel bir aktivite sırasında çarpıntı, nefes almada güçlük, çabuk yorulma hastalıın iddetine göre ortaya çıkar. Hastalar pika toprak ya da kil gibi yiyecek olmayan maddeleri yemek ister.

Bunlar dıında u belirtiler olabilir:

* ba dönmesi, kulak çınlaması,
* aız kenarında çatlaklar,
* tırnakların kaık eklini alması, çatlaklar oluması,
* dilde kızarma, çatlak ve kabarcık oluumu,
* yutarken zorlanma, arılı yutma,

Demir eksiklii olan çocukların yürümesi, oturması, konuması gecikir. Bu çocuklarda davranı bozukluu ortaya çıkar ve örenme güçleir. Baııklık sistemi zayıflar ve hastalıa yakalanma ihtimali artar.

KANSIZLIK (ANEMİ) TANISI

Yapılan fizik muayene, hastanın doktora anlattıkları ve kan tahlilleri sonucu tanı konur. Alyuvarlar mikroskobik olarak incelenir. Kan hemoglobini, serum ferritin düzeyi, demir balama kapasitesine bakılır. Zor deildir fakat bazı hastalıklarla (örnein akdeniz anemisi) karıtırılabilir. Bu yüzden dikkat edilmelidir.

KANSIZLIK (ANEMİ) TEDAVİSİ

Demir eksiklii tedavisinde uygulanan yöntem aızdan demir ilacı verilmesidir. 2 ay sonra hasta normale döner ancak demir depolarının doldurulması için uzun bir süre daha demir tedavisi uygulanır. Bu tedavi bir yıla kadar çıkabilir. Bebeklerde urup ya da damla yoluyla ilaç verilir. Dıkı koyulaır. Diler de siyahlama olabilir ama geçicidir. İlaç alımı aç karnına ya da öün arasında olmalıdır. ünkü böylece demir daha iyi emilir. Ayrıca C vitaminiyle beraber ilacın verilmesi emilimini arttırır. Süt ve süt ürünleriyle beraber alınması sakıncalıdır. Demirin emilimini azaltır.

Barsaklarında emilim bozukluu olanlar ya da hap kullanmak istemeyenler için kalçadan ineyle demir enjekte edilir. Yan etkileri fazladır ve doktor tavsiyesine göre uygulanmalıdır. Bu yan etkiler: Bulantı, kusma, ishal gibi sorunlardır. Kalçadan yapıldıında alerji, arı, yanma gibi durumlar ortaya çıkabilir.

DEMİR HANGİ BESİNLERDE BULUNUR

Demir ette ve bitkilerde bulunur. Karacier, kırmızı et, dalak, yumurtanın sarısı, yeil sebze, fındık, fıstık, kuru üzüm, pekmez, kuru baklagiller demir bakımından zengindir. Ayrıca ette bulunan demir daha kolay emilir. Bu yüzden etle beslenmek demir ihtiyacı bakımından önemlidir. Un ve ekmek demirden zenginletirilebilir.

BEBEKLERİ DEMİR EKSİKLİİNDEN KORUMAK İİN NELER YAPILMALIDIR

* Bebeklerinizi demirden zengin gıdalarla besleyin,
* İlk 6 ay anne sütüyle besleyin. Erken doum yaptıysanız 2. aydan sonra ek demir takviyesi yapabilirsiniz. Normal doum yapanlar ise 4. aydan itibaren demir takviyesi yapabilirler,
* Günde yarım litreden fazla süt, demirin emilimini azaltır. Beslenmeyi buna göre belirleyin,
* C vitamini demir emilimini arttırdıından bebeinize meyve suyu içirin.
Kaynak:www.uzmanportal.com