Ahenaton (Akhenaton ya da IV. Amenhotep olarak da bilinir.)

Ahenaton, Eski Mısır firavunlarından (krallarından) biri olan Ahenaton, İ 1379 ve 1362 yılları arasında, 17 yıl süreyle Mısır’ı yönetmitir.
Güçlü ve zengin bir ülke olan Mısır’ın halkı bu gücün kaynaını çok sayıda tanrıları olmasına balıyordu. Oysa IV. Amenhotep (ya da IV. Amenofis) adıyla tahta çıkmı olan Ahenaton, bir süre sonra bütün öbür tanrıları yadsıyarak tek bir tanrıya inandıını açıkladı. Güne tanrısı Aton’un tek tanrı olduu bu yeni dini benimseyince, babasından gelen Amenhotep adını bırakıp “Aton’un hizmet­kârı” anlamındaki Ahenaton adını aldı. Ba­kentini de deitirerek, ülkeyi Teb kenti yerine, Acon’a adanan ve bugünkü adı Amar-na olan yeni bir kentten yönetmeye baladı.

Ahenaton’un tek bir tanrıya inanması hal­kını tedirgin etmiti. zellikle Ahenaton’un dümanları, onun eski firavunlar kadar güçlü olmayı amaçladıına ve artık büyük ölçüde rahiplerin eline geçmi olan dinsel gücü yeni­den kazanmaya çalıtıına inanıyorlardı. On­lara göre tek bir tanrıya tapmak çok yanlıtı.

Ahenaton babası gibi bir asker deil, her eyden önce bir düünürdü. Zamanının bü­yük bölümünü Amarna’da, karısı Nefertiti ile birlikte yeni dinin “gerçeklerini” bulmaya çalıarak geçiriyordu. Düman ülkeler fira­vunun savaçı olmamasından yararlanarak Mısır topraklarına akınlar düzenlediler. Ahe­naton’un ölümünden sonra yerine önce dama­dı Smenhkare, sonra da öbür damadı Tutanhamon geçti. Tutanhamon’ un mezarı, Ahenaton dönemindeki Mısır sanatının inceliini ve zenginliini sergiler. Ahenaton halkını tek bir tanrıya inanmaya zorlayan ilk yöneticilerden biridir. Ama onun ölümünden sonra görüleri yasaklanmı ve eski inançlar yeniden canlanmıtır.

kaynak : Temel Britannica

günes-kral olarak da bilinir.

akheneton’un bir iiri

tanrı uludur, birdir, tektir.
ondan bakası yoktur.
bir tanedir,
o’dur her varlıı yaratan
bir ruhtur tanrı, görünmeyen bir ruh…
ta balangıçta vardı tanrı,
tek varlıktı o.
hiç birey yokken o vardı.
her eyi o yarattı (…)
ezelden beri süregelen varlıı,
ebediyete kadar sürecek,
gizlidir tanrı, kimse görmemitir onu.
İnsanlara ve yarattıklarına sır kalır her zaman.

gne kral akhenaton’un tanri aton İİn yazdii İİr

göklerin ufkunda belirmen ne kadar güzeldir,
ey! hayatın temelinde yaayan aton,
sen dou göünün ufkunda doduunda,
tüm memleketi güzelliinle doldurursun,
uzaklasan da, ıınların dünya üzerindedir,
ne kadar yüksek olursan ol,
senin adımlarının izleri gündüzdür,
sen, ıınlarını daıttıın zaman,
mısır’ın her iki ülkesi de bayram eder,
hepsi uyanık ve ayaklarının üzerindedir,
ünkü sen, onları uyandırmısındır,
onlar tüm organlarını sende yıkarlar,
ve kollarını kaldırıp, sen’i afakta selamlar,
sonra tüm dünyada herkes kendi iini yapar,
hayvanlar otlardan zevk alırlar,
aaçlar ve bitkiler çiçeklenirler,
kular, kanatları sana doru ibadet edercesine kalkık,
bataklıklarda uçarlar,
sen üzerlerinde oldukça onlar yaarlar,
kadında çocuu sen yaratırsın,
ananın karnında çocua sen hayat verirsin,
sen ana rahminde dahi çocuu besleyensin,
ne zaman civciv kabuu içinde baırsa,
sen ona hayat vermek için nefes verirsin,
ey tanrım, senin ne kadar çok eserlerin vardır,
sen! ebediyetin hakimi! senin isteklerin hep iyidir,
sen yaamın ta kendisinin ve yaam sen’de yaar,
tanrım sen yaamsın ve yaam ancak sende görülür.